Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 12 oktober 2012

Verdwaald in het geheugenpaleis (2010), documentaire van Klara van Es


Drie vrouwen op weg naar vergetelheid

In haar debuutfilm volgt Klara van Es een jaar lang drie beginnend dementerende vrouwen in een leefgroep, onderdeel van verzorgingstehuis De Bijster in het Belgische Essen: de Nederlandse Anita uit Ede, die verder niet op de aftiteling genoemd wordt, de Vlaamsen Louise Rens en Alice de Winter. Ze worden gefilmd in de huiskamer, tijdens de maaltijd, de koffie, het carnaval, in het zwembad, tijdens een polonaise, aan zee met de voeten in het water, een familiebijeenkomst en in een grappige fietskar. Van Es besteedt weinig aandacht aan een introductie. Ze valt meteen binnen in de huiskamer waar men Sari Marijs zingt. Al die oude vrouwen lijken op elkaar. Het is voor de kijker in het begin lastig om te achterhalen wie wie is. Ook het Vlaams is op momenten dat de ondertiteling ontbreekt, moeilijk te verstaan.

Het is in ieder geval de deftige Anita die het eerste en vaak ook het hoogste woord heeft. Ze lijkt op het moeder Van Putten, een typetje van Kees van Kooten. Ze zit op de bank en zegt dat ze zich geen enkel liedje meer kan herinneren. Ze leeft in een doodgewone pensionkamer omdat ze ooit een keer te ver gereden is in de auto, zegt ze. Daarna wil ze dat de camera stopt.

De raderen van een klok geven de onverbiddelijke voortgang van de tijd aan. Pianoklanken ondersteunen de beelden. De muziek in de groep is vrolijk en weemoedig. Dat we toffe jongens zijn, dat willen we weten. Een verpleegkundige stelt vragen over de dag, het jaar, de plaats en doet geheugen- en schrijftraining met hen. Anita had een geregeld leven en wist daarom altijd welke dag het was. Ze toont op haar kamer een schilderij van zichzelf op haar achttiende, een mooie vrouw, foto’s van haar man en familie. Bezig zijn vindt ze belangrijk. Ze puzzelt veel en rookt. Ze weet niet of de vergeetachtigheid ergens mee samenhangt, maar vindt het niet erg, het komt vaker voor. Het komt aanvliegen en zetelt in de hersenen. Ze zingt tijdens de familiebijeenkomst samen met een verpleegkundige in de microfoon.      

Alice kan steeds minder. ‘Je hebt je gehoorapparaat niet in,’ zegt ze tegen de man Cois die naast haar op de bank zit. ‘De batterij is op,’ antwoordt Cois. Alice heeft pretoogjes, maar is ook vaak verdrietig. Ze huilt gemakkelijk, bijvoorbeeld als ze naar haar trouwfoto kijkt. Ze is boos als ze aardappelen schilt. Net weer een klein meisje.

Louise vertelt dat ze als meisje met een schipper mee ging varen. Tijdens het afruimen van de eettafel snoept ze uit van de chocopasta. Met een scherp mes nog wel, zegt een medebewoonster. Tijdens de koffie zit ze op een verkeerde plaats. De groep is in rep en roer. Later valt er ook nog een glas hete thee om. Louise gaat naar een andere afdeling waar ze beter verzorgd wordt. Tijdens het laatste ontbijt in haar eentje wordt ze onopvallend gefilmd: ze trekt het brood uit elkaar en drinkt uit een roomkannetje.

Anita zou niet met haar willen ruilen. ‘Ik zou een paar pilletjes pakken,’ zegt een medebewoonster. ‘Maar jij bent nog jong,’ antwoordt Anita. ‘Je krijgt ze niet zomaar van de arts.’

Hier de trailer van de film die in het Engels Lost down memory lane heet en die, om in de sfeer te komen, begint met een heerlijke Franse chanson.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen