Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 6 oktober 2012

Joep Dohmen over levenskunst, Gesprek op 2, 30 september 2012


Paul Rosenmöller vraagt filosoof Joep Dohmen, die ijvert voor een nieuwe publieke moraal, waarom hij zich druk maakt over een ander? Volgens Dohmen heeft dat te maken met een doorgeschoten individualisme.

In zijn eigen leven merkt hij dat als hij tijdens vergaderingen op de universiteit wel eens uit zijn slof schiet en zich dan ergert aan zijn eigen gedrag. Hierin komt een dilemma tot uiting bij het toepassen van de levenskunst: als je niets zegt over een onrechtvaardige zaak heb je een probleem met jezelf, als je wel iets zegt heb je een probleem met een ander. Levenskunst vereist moed. Het is moeilijk emoties onder controle te krijgen.

Zijn ouders waren losers, die in moeilijke omstandigheden leefden. Zijn vader zat in een concentratiekamp, zijn moeder in een nonnenklooster, samen besloten ze hun kinderen een betere toekomst te geven. 

Rosenmöller vraagt of hij zich stoort aan de middelmaat. In Brief aan een middelmatige man (2010) antwoordt hij een vijftigjarige Amsterdammer, die niet wist wat hij met zijn leven wilde. De brief staat symbool voor een situatie die Dohmen vaker tegenkomt. Mensen zoeken succes maar vergeten de inhoud. Dohmen vraagt zich af of men weerbaar genoeg is, of de individualisering niet door de strot geduwd is. Als filosoof wil hij autonomie en solidariteit weer aan elkaar koppelen. De ondertitel Pleidooi voor een nieuwe publieke moraal duidt daarop. 

Rosenmöller vraagt Dohmen naar een concrete invulling van het begrip levenskunst.
Dohmen zoekt het in ars vitae, de kunst om te leven. Dat is een breed vormingsproces: jonge mensen zijn emotioneel en weten nog niet precies wat ze willen. Hun weg is nog niet uitgestippeld. Ze moeten leren hun richting te vinden. Levenskunst biedt daartoe een moreel kompas.

Wat kan een werkloze bouwvakker in deze crisistijd met levenskunst?
In plaats van woedend te worden over zijn ontslag kan hij een zekere weerbaarheid ontwikkelen om zich te handhaven in een onzekere tijd. Door zich verstaan met zijn vrienden, het uithouden van spanningen. Levenskunst is geen panacee om problemen op te lossen. Het gaat om het beheer van je leven en de richting waarin je gaat. Essentieel is het besef van het moment, het geduld en het geloof in jezelf. Geluk en succes staan relatief los van elkaar, zolang je niet ongeduldig wordt.

Samen met Jan Baars schreef Dohmen De kunst van het ouder worden. De grote filosofen over ouderdom (2010). Wat betekent levenskunst in deze tijd voor de oudere medemens?
We hebben te maken met de ouderdomsparadox: we worden ouder, maar dat wordt maatschappelijk niet gewaardeerd. We dienen te beseffen dat ouderdom niet gelijk staat met aftakeling en na te denken over de tweede levenshelft. Die bestaat niet alleen in termen van gezondheid en vrije tijd. Gaandeweg moet je de maatschappelijke beeldvorming van je afzetten, hetgeen niet gemakkelijk is, en je het leven toeëigenen: wat is voor mij van belang en hoe verbind ik me met anderen.

Dohmen maakte in 2002 de bloemlezing Over levenskunst. De grote filosofen over het goede leven. Hierin teksten van schrijvers uit de Oudheid en Middeleeuwen (o.a. Plato en Epicurus), Renaissance (o.a. Petrarca en Montaigne), Moderne tijd (o.a. Rousseau en Kant), Negentiende eeuw (o.a. Schopenhauer en Kierkegaard) en de Twintigste eeuw (o.a. Fromm en Foucault) Een mooi startpunt voor mensen die zich de levenskunst willen eigen maken. 
 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen