Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 1 maart 2016

Het Filosofisch Kwintet over journalistieke onafhankelijkheid, 28 februari 2016


Betrouwbare nieuwsvoorziening belangrijk voor democratisch gehalte maatschappij

Het Filosofisch Kwintet neemt op het Brainwash festival in Den Haag alvast een voorschot op latere programma’s over het thema onafhankelijkheid. In de grote zaal van de Haagse Schouwburg praten Clairy Polak en Ad Verbrugge live over journalistieke onafhankelijkheid met drie gasten: journaliste Step Vaessen die eerder voor de NOS in Djakarta werkte maar alweer een aantal jaren in dienst is van Al Jazeera, politiek filosoof Remco van Broekhoven en historicus Paul Koedijk, die betrokken was bij onderzoeken naar de gang van zaken rond de Nederlandse missie in Srebrenica en het misbruik in de katholieke kerk.

Allereerst gaat het over de rol van de journalistiek.
Koedijk vertelt meteen dat bovengenoemde zaken waarmee hij bezig was vooral geagendeerd werden door de journalistiek. Vaessen zegt dat ze gemakkelijker tegels licht dan in de periode onder Soeharto, maar dat journalisten in Indonesië nog altijd hun leven niet zeker zijn. Van Broekhoven wijst op het belang van controle van de politiek door journalisten. Verbrugge noemt de publieke ruimte waarin de journalist zijn werk verricht maar ook anderen hun zegje kunnen doen, een groot goed.

Polak gaat door over het filter dat altijd over de nieuwsvoorziening heen ligt.
Volgens Van Broekhoven gaat het in de journalistiek altijd ook om het engageren en het opvoeden van het publiek, al is het tegenwoordig niet meer zo in om zoiets te zeggen.
Koedijk haalt VN hoofdredacteur Van Randwijk aan die het in en na de Tweede Wereldoorlog als een belangrijke taak van de journalistiek zag om het kritisch denken te bevorderen. Dit begint volgens Vaesssen bij de journalist zelf. Ze gaat dan ook vaak bij zichzelf te rade om te zien of haar blik wel juist is. Van Broekhoven noemt het een dagelijkse strijd om het benodigde wantrouwen gezond te houden.

Over de subjectiviteit die altijd in artikelen of programma’s schuilt maakt Vaessen zich niet druk. Ze voelt zich een goochelaar en een koorddanser die de juiste verhouding tussen de feiten en haar blik daarop probeert te vinden, heeft daarvoor tijd nodig, maar weet dat een goed verhaal blijft hangen. Koedijk zegt dat er meerdere stijlen zijn om journalistiek te bedrijven en dat daar niets mis mee is. Van Broekhoven ziet dat tegenwoordig eerder aan mythevorming dan aan informatieoverdracht gedaan wordt. Vaessen noemt als voorbeeld de NOS die graag wilde dat een onderwerp leuk zou zijn. Volgens Van Broekhoven zit bij Al Jazeera dichter op de werkelijkheid.

Dan brengt Polak de onafhankelijkheid ter sprake, aan de hand van een benoeming van een lid van het Raad van Bestuur van de NPO door de minister van Onderwijs. Koedijk zegt dat daarmee de integriteit in het geding is. Ook bij de omroepen zijn de kleuren verwaterd, stelt Polak. Van Broekhoven zegt daarover dat een journalist onafhankelijk is of anders geen journalist is, maar dat hij wel dient te beseffen dat hij verbonden is met de samenleving en zijn rol speelt in de democratie. De commercie speelt daarin een discutabele rol. De waarheidsvinding en de variëteit aan stemmen lijden daaronder. Verbrugge nuanceert het beeld door te zeggen dat de commerciële omroep ook het nodige heeft opengebroken, maar wordt meteen op de vingers getikt door Vaessen die spreekt over versimpeling van de werkelijkheid door de commercie, door Van Broekhoven een zielloze nieuwsfabriek genoemd.  

De rol van de consument wordt erg belangrijk gevonden, waardoor de mogelijkheid van een journalist om vooruit te lopen beperkt wordt. Volgens Vaessen laat de publieke omroep steeds meer zijn oren hangen naar de commerciëlen. Daarbij komt volgens Koedijk dat het vak van journalist laag op de maatschappelijke ladder staat. Volgens Van Broekhoven is enige zelfkritiek wel gepast. Verbrugge vindt dat de pal positie van de journalist ten aanzien van de nieuwsgaring tegenwoordig ondermijnd wordt door de bedenkelijke invloed van de sociale media. Dat is volgens Vaessen soms reden om weer op een journalist te vertrouwen die hoor en wederhoor toepast. Ook de rol van De Correspondent komt nog ter sprake, die Polak doet verlangen naar gildevorming, al vindt Verbrugge het gebrek aan duiding een risico van gepersonaliseerde journalistiek.

Er zitten kortom heel wat moeilijke kanten aan het onderwerp die in een uur tijd nauwelijks bevredigend opgelost worden, al is er wel het nodige losgewoeld.
Het belang van een betrouwbare nieuwsvoorziening blijft voorop staan, want dat voorkomt  hersenspoeling en bevordert het democratisch gehalte van de maatschappij.

Hier meer informatie en reacties op de site op Facebook, hier mijn verslag van de uitzending van Zomergasten in het seizoen 2011 met Step Vaessen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen