Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 15 oktober 2015

Theaterrecensie: Macbeth, De Toneelmakerij & ICK Amsterdam, Toneelschuur, 14 oktober 2015


Acteren en dansen op één toneel

De benedenzaal van de Toneelschuur zit afgeladen vol met jongeren die op werkweek zijn. De drukte, die in de foyer heerste, zet zich voort in de zaal. Als de groepen van Toneelmakerij en het Internationaal Choreografisch Kunstencentrum in rokken, zoals in het Schotland van Macbeth gewoon was, de dansvloer opkomen met daaromheen verrijdbare stoelen, tafels en matglazen schermen, nemen de gesprekken niet af. Zelfs niet als het ICK een dans inzet waarbij alle alarmbellen rinkelen, ten teken van het gruwelijke geweld dat zal volgen. De hormonen in de zaal zijn van een andere soort dan die op het toneel en doen Macbeth, gespeeld door Majd Mardo, tegen het eind van de voorstelling in woede ontsteken. Niet vreemd voor iemand die in Aleppo geboren is en zijn land met de grond gelijk gemaakt ziet worden, net als Schotland onder de terreur van de machtsbeluste koning Macbeth.

Voor de onrust in de zaal kan als verzachte omstandigheid aangevoerd worden dat de voorstelling niet gemakkelijk is en dat het veel concentratie vraagt om zeven kwartier aandachtig naar deze redelijk klassieke en tegelijk vernieuwende vorm van Shakespeariaans drama te kijken waarbij spelers en dansers zomaar in andere rollen stappen, maar anderzijds is het ook een kwestie van respect, niet alleen voor de meerderheid van het publiek dat geïnteresseerd is in de benadering met spel en dans ineen, maar zeker voor de spelers en dansers die hun hoofd, hart en lijf in de voorstelling gestopt hebben. 

De ondertitel Blood on the dance floor zegt genoeg over de inhoud van het stuk, al mocht er volgens regisseuse Liesbeth Coltof vanwege het gevaar voor de dansers geen druppel bloed op de vloer komen. Dat bloed droop dan ook op ingenieuze wijze heel realistisch van de matglazen schermen. In de nabespreking, gehouden door de jongeren ambassadeurs van de Toneelschuur, meldde Daniël van Klaveren, die de rol van Banquo en de zoon van de eerder vermoorde koning Duncan speelde, dat er nog twee andere soorten van bloed in de voorstelling gebruikt werden. Maar dit wat betreft de technische aspecten.

Deze Macbeth is een multimediaal spektakel waarin zoveel elementen samenkomen dat de toeschouwer soms niet weet waar men kijken moet. Terwijl op de voorgrond dans en spel soms in net zo’n snel tempo afgewisseld worden als de op wielen geplaatste tafels en stoelen kunnen rijden, wordt door de microfoons gesouffleerd, trekken heksen hun plan en maken anderen achter de glazen schermen hele dwangmatige bewegingen. In deze overdosis, ook aan muzikale variëteit, zijn de slogans van Shakespeare een oase. Goed is kwaad en kwaad is goed. Het leven is niets dan een wandelende schaduw.

Vernieuwend is de wijze waarop dans en spel elkaar spiegelen. Volgens de genoemde Van Klaveren is het proces van de interactie tussen acteurs en dansers met het voltooien van de voorstelling nog niet afgelopen. De zoektocht en het avontuur gaan door. De toeschouwer kreeg ruim de gelegenheid om zelf zijn of haar interpretaties op de voorstelling los te laten. Beelden de dansers de emoties uit van de hoofdpersonen, zijn zij de vermoorde kinderen, zoals de flyer aangeeft? Op elk moment kan de toestand weer anders zijn.

Dit geldt ook voor de onzekerheid van Macbeth die na de overwinning op de Noren zijn grenzen kwijt is en, aangespoord door zijn steeds waanzinniger vrouw (Tine Cartuyvels), steeds meer macht wil, maar ook steeds meer geteisterd wordt door spoken, totdat Macduff (Roel Adam) hem tenslotte uit wraakzucht het leven beneemt. De ontwikkeling uit de elfde eeuw kan gemakkelijk naar onze tijd verplaatst worden. Denk bijvoorbeeld aan de idiotie van Erdogan in Turkije die een paleis voor zichzelf laat bouwen en het volk tegen elkaar ophitst of aan Poetin die het volk via de televisie voor de gek houdt, om van dictator Assad nog maar te zwijgen. Dat laatste woord past nog het beste na afloop. Het geeft daarom een rare smaak in de mond om door een groepje jongeren uit de ernstige sfeer van de voorstelling gehaald te worden. Het lijkt alsof het onbehouwen verzet tegen de opvang van vluchtelingen daarin resoneert. We kunnen niet oplettend genoeg zijn in een tijd waarin, net als in de periode van Macbeth, het bloed gemakkelijk weer vloeit.   



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen