Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 31 oktober 2015

Hans en het leven voor de dood (1983), documentaire van Louis van Gasteren


Korte leven getalenteerde kunstenaar staat symbool voor de jaren zestig

Hans: het leven voor de dood vertelt het verhaal van Hans van Sweeden (1939-1963) die op 24 jarige leeftijd een eind maakte aan zijn leven. Twintig jaar later zette filmmaker Louis van Gasteren zich aan de taak om een film over het leven van de Amsterdamse componist en dichter te maken, maar het wordt veel meer, een tijdsdocument van de snelle maatschappelijke veranderingen in de jaren zestig en de kunstenaarswereld daarin. Johnny van Doorn vertelt treffend dat toen hij als negentienjarige in Amsterdam aankwam daar de vrije liefde en de hasj het sociale leven beheersten.

Vooraf stelt Van Gasteren dat sommige gedeelten van zijn extra lange film in zwart wit zijn gefilmd en andere in kleu,r maar dat daar geen betekenis aan moet worden toegekend. Dat geldt ongetwijfeld niet voor de dagboekfragmenten van Van Sweeden die in de film uitgesproken worden. Daarin komt een somber wereldbeeld naar voren.

Van Gasteren begint bij zichzelf en wel bij een scheerbeurt die in verschillende etappes in beeld komt. Daarna zit hij peinzend aan de kamertafel e staat hij op zijn balkon uit te kijken op de mensen onder hem. Het is alsof hij zich afvraagt wat al dat leven toch te betekenen heeft. Hij kende Van Sweeden goed, want die maakte muziek voor zijn films.

De experimentele pianomuziek van Misha Mengelberg voegt veel aan de documentaire toe. Van Gasteren zegt dat diens schrille tonen veel indruk op hem maakte, dat het gaat over levensprocessen die we allemaal doormaken, over de vorming van onze identiteit, het kiezen van een levenspartner, de keuze voor een bepaald soort werk en de idealen die we koesteren.

Behalve de ouders en de broer van Van Sweeden spreken een hele rij andere kunstenaars, schrijvers, acteurs en actrices over hun betrekkingen met de getalenteerde maar moeilijke jongeman, die zich graag verdoofde met wat voor drugs dan ook. Politiefunctionarissen ontbreken dan ook niet in de documentaire.

De vader van Hans was een arbeider die zich opwerkte tot de eigenaar van een jassenfabriek, de moeder kwam pas na tien jaar over de dood van haar zoon heen, broer Ton vertelt dat hij zelf reisleider werd omdat hij daarmee zijn zin voor avontuur en zijn leiderschapskwaliteiten kon combineren. In de familie speelde Auschwitz ongetwijfeld een rol. Joden en communisten maakten deel uit van de familie.

Hans bezocht een internaat in Gelderland en ging daarna naar Engeland om te studeren, maar zover kwam het niet, want hij werd van school gestuurd. Meisjes vond hij, zo schreef hij hij in zijn dagboek, niet gemakkelijk want ze kunnen een jongen gemakkelijk laten vallen. In 1958 werd hij toegelaten tot het Haagse conservatorium. Ton was veel thuis en had te lijden onder de echtelijke ruzies, die erger werden toen zijn vader zich opwerkte. De moeder van Hans zegt dat het mis ging toen de eerste auto voor de deur verscheen. Ton zegt dat het ondanks de ruzies toch ook wel gezellig was thuis. Na de scheiding in 1961 werd de linnenkast in tweeën gezaagd.

Op zijn achttiende maakt Hans Truusje van Duivenbode zwanger. Hun dochter René werd vernoemd naar het muziekstuk Ondine van Ravel. Van Sweeden vroeg vergiffenis dat hij geen vader voor haar kon zijn en had slapeloze nachten van zijn missedaad, zoals hij het zelf noemt. In februari 1962 geeft hij zich aan bij de politie. Hij wil afkicken van de hasj in de cel. Vervolgens gaat hij naar een vriendin in Maastricht die voor de klas staat en weinig begrijpt van de wereld waarin Van Sweeden leefde. Daarop gaat hij terug naar de grote slechte stad.

Openhartig is het relaas van Willem Nijholt over een wild feest op 12 april 1963 waarop hij Van Sweeden ontmoette die de feestgangers bekeek alsof hij ongelukkige wezens zag. Nijholt sloeg een arm om hem heen en zoende hem op de mond. Hans verbrak het contact, ging weg maar kwam toch weer terug. Nijholt stond erop met hen mee te gaan, liep met hem over straat, tot Hans het contact verbrak omdat hij een eind aan zijn leven ging maken.

Vriendin Joan, die een andere relatie had, waarin ze niet gelukkig was, hoorde Hans bezig in het atelier van haar man. Na een knal uit een jachtgeweer belde ze de politie die een gat in zijn romp constateerde en weinig meer kon doen. Van Sweeden kreunde nog maar was al niet meer bij bewustzijn. In het dagboek schreef Van Sweeden dat hij dacht dat hij op zoek naar liefde was maar het was de dood die alles overbodig maakt.  

Hier de trailer op de site van filmvandaag.nl als die het tenminste doet.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen