Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 10 april 2016

Theaterrecensie: Heimat 2, De Nwe Tijd, Toneelschuur, 9 april 2016


Ontroerend multimediaal verhaal over de neergang van ons klimaat

Discussies over het klimaat zijn nooit gemakkelijk. Of ze gaan over het te kleine of ze verzanden in het te grote. Overeenstemming is er zelden, laat staan voldoening. Aldus Rebekka de Wit in een brief aan de groep die naar hoofdstad Nuuk van Groenland reist om daar op een gletsjer een requiem ten gehore te brengen. De reis van de groep bestaande uit Freek Vielen, Suzanne Groothuis, Tim David en Harald Austbø begon als een mop. Ze wilden wel eens een voorstelling maken over Denemarken, een lidstaat van de Europese Unie, dat zelden in het nieuws komt. Ze ontdekten dat Groenland een deel is van Denemarken en verlegden hun aandacht naar dat land dat volgens Harald door de Vikingen groen werd genoemd, omdat het daarmee aantrekkelijk zou zijn om te verkopen. Beelden op het netvlies van smeltende gletsjers brachten hen op een idee van een requiem, al lieten ze in het midden waarvoor precies. Interviews met deskundigen en betrokkenen moesten daarover duidelijkheid verschaffen. Harald ging intussen aan het werk om een negendelig werk te componeren met een fanfare deel dat ze op de gletsjer ten gehore zouden brengen.

Aldus geschiedde. Het publiek is getuige van de reis en maakt het avontuur van het viertal mee vanuit Antwerpen waar Tim woont, die het busje bestuurt, waarmee ze Kopenhagen bereiken. Vandaar gaan ze met de boot naar IJsland en met het vliegtuig naar Groenland, waar ze na een glijpartij met hun blaasinstrumenten op een gletsjer staan en tot drie maal toe het eresaluut uit deel zeven brengen. Tussendoor zijn er opnames van koren te horen en daarnaast zijn er interviews met professor in de biologie Hans Meltofte, voormalig komiek en burgemeester van Reykjavik Jon Gnarr en zakenman Jørgen Johansen, die allen hun zorgen delen over de toestand waarin de aarde verkeert. Johansen denkt met weemoed terug aan de ritten met de hondenslee in de ijzige kou, Meltofte is genuanceerd over de klimaatverandering op de korte termijn, maar ziet dat velen op aarde zullen moeten verhuizen en wat dat betekent weten we inmiddels. De eigenzinnige en sensitieve Gnarr maakt er grapjes over maar moet tegelijk huilen uit machteloosheid. Filmproducent Peter Jensen, die eerst niet aan de bak kwam maar later met Lars van Trier grote successen boekte, is als enige positief gestemd over samenwerking tussen landen na de dreiging van de Koude Oorlog.

De ongemakken van de reis worden met de nodige zelfspot vermeld. Zoals over de warmte in Denemarken in september 2015 en het gebrek aan zomerkleding omdat ze niet teveel mee konden nemen in het busje waarin, naast zijzelf en alle muziekinstrumenten, een cameraman en een grote geluidsman gepropt zaten. De slapeloosheid van Tim op het cruiseschip naar IJsland omdat er neonlicht door de gaten in de klapdeuren van hun couchette viel en er geen lichtknopje te vinden was. De afkeer van Freek in de eetzaal over de lucht van schnitzels en bier en het gebrek aan een afdoende antwoord op het klimaatprobleem, die hem brengt op de vergelijking met een dutje dat nog moeier maakt dan ervoor. De dode walvis die ze in IJsland in het zwarte zand zagen liggen en het verdriet van Suzanne over een wereld waarin walvissen verloren raken. De moeite van Harald met de partituur omdat Rebekka tenslotte niet mee ging en eruit geschreven moest worden, waarna ook nog eens zijn computer gestolen werd zodat hij voor de derde keer opnieuw moest beginnen. De frustratie hierover, die door Harald met geijsbeer voor en luide wanhoop achter het scherm wordt geuit. Alle ontbering neemt niet weg dat hier een prachtige multimediale productie uit voortkwam, waarbij de theatrale elementen beperkt zijn maar wel heel sterk uitwerken, zoals te beluisteren is in de manier waarop het sympathieke viertal samen hun verhaal vormgeeft en elkaar daarbij aanvult.

Dat begint met een mooie tekst van Freek naar Ovidius over de schepping van de aarde en de mens met een blik omhoog, die echter steeds meer afzakte naar hebzucht, waarop Jupiter besluit dat het maar eens uit moest zijn met dit wangedrocht en het in de golven laat verdwijnen of anders op het water van honger laat sterven. Daarnaast is er ontroering bij Suzanne over redenen van de dood van walvissen, wanhoop bij Harald over de mens in het technologisch tijdperk en beklemming bij Tim over geluiden tijdens de tocht die hij niet wil kwijtraken. Helaas zijn niet alle scènes even duidelijk. Dat geldt voor de samenspraak in het begin over de vele keuzen die ze als groep gemaakt hebben. Die gaan van de kleur van het decor tot de keuze van hun schoenen en zelfs over hun keuze om op dit moment op aarde te zijn. Die vrijheid wijst misschien vooruit naar de weinige keuzen die, zoals Rebekka in haar brief aanstipt, de mens heeft als het om het klimaat gaat, maar dat verband wordt niet gelegd. Ook de gefnuikte liefdeservaring, die Tim eerder in Schotland opdeed, stond wat los van het onderwerp.

Deze onduidelijkheden vallen echter weg bij de grote cohesie van deze productie, waarin beeld, muziek en tekst een drieëenheid vormen, die fascineert en ontroert. De afwisseling tussen filmbeelden van IJsland en Groenland, verschillende koren die het requiem van Harald welluidend ten gehore brengen, Groenlanders die een traditioneel lied zingen over het afscheid van de zomer en het viertal, dat, met Harald op cello in de hoofdrol, de koren live instrumentaal ondersteunt, leidt tot een voorstelling die twee uur lang geen moment verveelt. De ontwapende manier van vertellen en musiceren laat een krachtiger uitwerking na dan welke discussie kan doen. Naast alle humor, zoals over het schamele rode doek dat als decor dient omdat alle geld naar de montage van de film is gegaan, de opsomming van Tim over alle liefdes die hij tijdens de reis ontmoette of de verbetering van de uitspraak van de IJslandse namen door Harald, is er een diepe pijn over de mens die, zoals Jon Gnarr in niet mis te verstane woorden schetste, zijn rol als kroon op de schepping danig heeft laten liggen. God ontferm u over ons.

Heimat 2 - de opvolger van Heimat 1 over de verwachtingen van het leven en de terugblik daarop - is een coproductie van Productiehuis Rotterdam en De Nwe Tijd met de Coproducers, waaronder de Toneelschuur.

Hier meer informatie op de site van de Toneelschuur, met daarop foto’s en een link naar een reisverslag op Social Media, hier meer over Theatergroep De Nwe Tijd.

aangepast: 10 april, 14: 57 uur.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen