Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 22 november 2016

Don Juan (2015), documentaire van Jerzy Sladkowski


Weerstand autist tegen intimiteit scherp in beeld gebracht

De Poolse regisseur Jerzy Sladkowski (1945), sinds de jaren tachtig in Zweden woonachtig, werd al eens onderscheiden voor de documentaire Vendetta en kreeg goede kritieken over Vodka Factory. Zijn portret van de 22 jarige Rus Oleg in Don Juan mag er ook zijn. Het lijden van deze zachtaardige autist, die door zijn moeder Marina op zijn kop wordt gezeten, wordt heel direct in beeld gebracht. De ingekorte televisie versie doet afbreuk aan dit fascinerende portret van een kwetsbare jongen, die door zijn moeder overal naar toe wordt gesleept om toch maar vooral een beetje meer man te worden. Het hysterische gedrag van de dramaqueen heeft alleen maar een averechts effect op het zelfvertrouwen van haar zoon.

Sladkowski begint heel mooi met Oleg die de trappen van een kliniek bestijgt op de maten van Für Elise. De besneeuwde omgeving maakt de gang van de jongeman nog eenzamer. Hij zit boven en kijkt naar de stad beneden hem. In de smalle gang met schilderijen zegt hij tegen zijn moeder dat hij niets tegen de therapeut wil zeggen over hun ruzies. Hij vertelt de therapeut dat hij graag sprookjes leest. Dit naar aanleiding van een schilderij van een wolf en een lam, hetgeen wellicht symbolisch voor zijn leven met zijn moeder is.

Naar aanleiding van een uitspraak van een man dat hij nooit een meisje krijgt als hij daar zijn best niet voor doet, knoopt Oleg een praatje aan met een paar leuke meisjes (zie poster). Hij vertelt dat hij op de universiteit zit, maar verder komt het niet. Marina zegt dat vrouwen vooral geld willen om make up te kopen. Oleg protesteert maar weet niet hoe te reageren als zij zegt dat niemand haar helpt om zich tegen hem te beschermen. Ik denk dat geen mens op de wereld hier een weerwoord op zou hebben. De kwetsbare blik van Oleg spreekt boekdelen.

De oma van Oleg heeft het ook wel gehad met de kritiek van Marina op haar zoon. Ze weet dat iemand die zwaar autistisch is, niet veranderd kan worden. Het is tenenkrommend dat Oleg in de gang luistert naar de conversatie tussen zijn moeder en zijn oma. Als oma haar jas aantrekt zegt ze nog hoe traumatisch het voor Oleg was toen zijn vader het gezin verliet. Oleg zat urenlang op de trap te huilen. Desondanks masseert hij de rug van zijn moeder en staat zelfs een kusje op zijn neus als dank toe. Wellicht is hij doodsbang dat ze hem naar een psychiatrische inrichting stuurt. Een vriendin van haar had gezegd dat hij daar gecastreerd zou worden. Hij is panisch als zijn moeder op een dag de telefoon pakt om contact met de inrichting op te nemen.

Een bijeenkomst met een theatergroepje lijkt een uitkomst voor Oleg. De jonge meiden accepteren hem en hebben niet al te veel scrupules. Hij geniet van het dansen en het spelen. Een scène uit Don Juan met Tanja leidt tot een nadere verstandhouding tussen de twee, maar Oleg denkt dat hij te verlegen is voor een relatie. Een kolonel, die zegt dat vrouwen bedeesder zijn dan mannen en dat hij daarom het initiatief moet nemen, kan hem niet overtuigen. Zelfs Tanja, die zeer duidelijk verliefd op hem is, kan hem niet overhalen om zijn negatieve gedachten over zichzelf opzij te zetten. In een prachtige scène op het eind zien we hoe groot de weerstand van een autist tegen intimiteit is, ook al wil hij dat dolgraag. Hij heeft er in ieder geval wel van geleerd om zijn moeder wat meer tegengas te geven.

Hier een interview met Sladkowski, hier de trailer van Don Juan.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen