Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 6 november 2012

In Amerika, met Geert Mak, Tegenlicht, 5 november 2102


Aan de vooravond van de Amerikaanse presidentsverkiezingen geeft Geert Mak commentaar op archiefbeelden die Chris Kijne laat zien. Mak heeft in 2010 een reis gemaakt door de Verenigde Staten, in het voetspoor van de reis die John Steinbeck vijftig jaar eerder maakte en die beschreven is in Travels with Charley. Mak beschreef zijn ervaringen in Reizen zonder John. Volgens hem gaat het bij deze verkiezingen om een historische keuze tussen voortzetting van de New Deal of een individualistisch kapitalistisch model. Daarover heerst een fundamenteel conflict.

Rode draad zijn fragmenten uit de jaren vijftig van het Amerikaanse middleclass-gezin Barstow, wonend in een suburb in Wethersfield dat uitverkoren is om een dagje naar Disneyland te gaan. Men is vrolijk en optimistisch, gericht op privacy. Steinbeck reisde door deze oorden. Men was niet rijk, maar had het goed. De consumptiemaatschappij kwam op. Auto’s kregen pasteltinten en haaienvinnen. In de politiek heerste een consensus. Kennedy en Nixon vonden beiden dat de staat een plicht had op het gebied van de sociale zekerheid. Hun debat werd beroemd. Kennedy won omdat Nixon op de televisie erg zweette. Obama zou nu jaloers zijn op het gezondheidsprogramma dat Nixon wilde doorvoeren, zegt Mak.

Kijne toont beelden van een interview met Ayn Rand, die als gevluchte communiste tegen elke vorm van staatsbemoeienis is en haar aanhanger Paul Ryan, de beoogde vice-president van de Republikeinen. Kijne vraagt zich af hoe een land zo kan terugvallen op negentiende-eeuwse denkbeelden.
Volgens Mak zijn de tegenstellingen ideologisch geworden en heeft men het practische uit het oog verloren. De media en het kapitaal hebben een grote invloed op de samenleving. De inkomensverschillen zijn spectaculair toegenomen. De fysieke omstandigheden zijn veranderd. Oude gemeenschappen zijn uit elkaar gevallen. Het gezin Barstow loopt in Disneyland door Mainstreet USA, waarin de samenwerkingsgedachte heerste, maar dat volgens Mak toen al een beetje een museum was. Op zijn reis zag Mak een gebrek aan sociale cohesie. In Paducah, Texas was alles dichtgetimmerd op een drukkerijtje na, waar een oude Texas beauty in haar eentje een krant uitgaf. Wat later in het programma zien we bruggen die instorten door een gebrek aan onderhoud. Vanaf Reagan werd er een propagandaoorlog tegen de publieke sector gevoerd. Het ambtenarenapparaat is uitgedund en verzwakt. Ook op onderwijsgebied blijft het land achter, terwijl men het vroeger eens was over het publieke belang daarvan.

We zien een stel dat werkloos is geworden en niet meer uit kan gaan. De verlenging van hun uitkering is steeds weer een opluchting. Mak ziet dit verschijnsel steeds vaker voorkomen bij de middleclass. Door inkomensverlies, medische kosten en het ontbreken van buffers leeft inmiddels twintig procent van hen in armoede. Dat brengt onzekerheid met zich mee, waardoor men soms conservatief gaat stemmen.

Mike woont afgelegen in de Rocky Mountains en organiseert politieke bijeenkomsten met de grondwet bij de hand. Men is tegen de Democratische partij omdat die van Hollywood en de bankiers geworden is. In hun chaotische bedreigde levens kunnen ze tegen abortus zijn, maar wel een zwangere tienerdochter hebben. Tweederde van de Amerikanen gelooft niet meer in de Amerikaanse droom, zegt Mak. Men vreest dat de volgende generatie het slechter zal hebben. Als hun trots geraakt wordt, kunnen er vreemde dingen gebeuren.

Mak beschouwt het Wilde Westen als een mythe zoals Volendam. Die duurde kort. Daarna was het Westen lang een gebied met windmolentjes en prikkeldraad. De Verenigde Staten is enerzijds gebaseerd op Verlichtingsidealen en anderzijds op het bijbelse land van overvloed. Simon Schama stelt dat men in geval van problemen altijd verder naar het Westen kon. Plaatsen verwijzen vaak naar de bijbel, zegt Mak. Het is het land, hen door God gegeven, waarin rijkdom geen schande is. Men heeft nog geen idee dat de grenzen in zicht zijn. Het water- en energiegebruik is bijna een provocatie. De meerderheid gelooft niet in een klimaatprobleem. Men is blijven hangen in de jaren zestig. Europa en China zijn beter op de toekomst voorbereid. De Verenigde Staten zijn kwetsbaar door de olieverslaving.

Volgens Kijne zijn jongeren teleurgesteld geraakt na 2008. Hij vraagt of de binding van Obama met de gekleurde jeugd zijn kracht is. Mak zegt dat de Verenigde Staten veel grondstoffen bezitten, strategisch gunstig liggen en anders dan Europa door de immigratie een jonge bevolking hebben met een sterke binding met India en China. De boze veertigers is een uitstervend ras. We zien een fragment van vrolijk zingende Hispanics die vol voor Obama gaan. Volgens Mak richten de Verenigde Staten zich meer op de Pacific en minder op Europa, dat in de schaduw blijft. De Verenigde Staten keren terug van een messiaanse opdracht naar een normalere positie.

Tenslotte zien we een jonge Amerikaanse vrouw op een fiets, die zegt dat de goudkoorts weliswaar over is, maar dat de Amerikaanse droom groter is dan geld. Het gaat om vrijheid van het systeem door het produceren van eigen zonne-energie. Amerikanen zijn flexibel en gewend steeds weer opnieuw te beginnen.
Mak vindt dit een typisch individualistisch geluid uit Californië, waarin de oude pioniersmentaliteit doorklinkt. Hij betwijfelt of men zo flexibel is. Amerika heeft zijn grenzen. Het is een trots en patriottisch land in een overgang. Mak vraagt zich af of het erg is als de oude droom verdwijnt, maar vindt wel dat Amerikanen zonder die droom geen Amerikanen meer zijn.  

      

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen