Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 7 januari 2017

O. J. : Made in America (2016), vijfdelige documentaire van Ezra Edelman


Het leven van een charismatische, maar onbehouwen sportman tegen de achtergrond van een Amerikaans trauma.

De veelgeprezen documentaire van Ezra Edelman over O.J. Simpson (1947) doet een poging om het leven te verklaren van een zeer getalenteerde, charismatische zwarte sportman, afkomstig uit de achterbuurten van Los Angeles. Na zijn sportieve carrière bezweek hij onder zijn zucht naar roem. De geschiedenis van Simpson speelt zich van begin tot eind af in een maatschappij met rassentegenstellingen. Het mediaspektakel, dat na de moorden die Simpson pleegde wordt in zevenëneenhalf uur uit de doeken gedaan. Edelman schiet soepel heen en weer tussen het persoonlijke en het maatschappelijke kanten. De manier waarop hij die twee aan elkaar knoopt is bijzondermooi. Edelman interviewde meer dan zeventig personen zet aantekeningen die Simpson tijdens de rechtszaak maakte, op het scherm. De vele optredende personen laat ik zoveel mogelijk achterwege om de leesbaarheid te bevorderen.

Aflevering 1
Simpson was een veelbelovend footballspeler aan de Universeit van South California. In de strijd om de Rose Bowl tegen concurrent UCLA speelde de lenige en snelle running back een belangrijke rol. Los Angeles werd door zwarten. zoals de ouders van Simpson, gezien als het beloofde land, maar de politie nam een vijandige houding aan. Simpson hield zich afzijdig van de strijd om gelijke burgerrechten, zoals die door Cassius Clay en andere zwarte sporters gevoerd werd. Hij vond dat het eerder ging om karakter en talent dan om huidskleur. In 1968 was zijn roem tot grote hoogte gestegen. Simpson verhuurde zich aan het automerk Chevrolet en vormde een buffer tegen de om recht vragende zwarten. Hij viel in de smaak bij de blanken en bouwde daarmee een imago op.
Een journalist van de New York Times vraagt zich af waar het personage Simpson begint. Edelman probeert een antwoord te vinden in de achterstandsbuurt waar Simpson opgroeide met een hard werkende moeder - nachtzuster in een ziekenhuis - en zonder vader die de wijk had genomen vanwege zijn homoseksualiteit. Volgens een jeugdvriend kreeg Simpson met zijn charismatische uitstraling op school al veel voor elkaar. Hij pikte zelfs Marguerite, het vriendinnetje van vriend Allen in, die op het USC de beste maatjes met hem bleef.
In januari 1969 begon Simpson een profcarrière bij de Buffalo Bills. Aanvankelijk kende hij weinig succes in de noordelijke arbeidersstad, maar na het aantrekken van een andere coach en in een nieuw stadion vierde Simpson nieuwe triomfen. Edelman gaat in op het rushrecord dat Simpson vestigde, iets dat de gemiddelde Europeaan boven de pet gaat, maar veel zegt over de ongelooflijke talent van Simpson. Met alle roem die hij daarmee vergaarde, vormde hij een uithangbord voor autoverhuurbedrijf Hertz. Zijn zakelijke successen en de filmcarrière die hij startte, te beginnen met Capricorn One, stonden een rustig huwelijksleven met Marguerite in de weg. Toen hij in de privéclub het achttienjarige surfmeisje Nicole Brown tegen het lijf liep, betekende dat het einde van zijn huwelijk.

Aflevering 2
Simpson vestigde zich met Nicole in de blanke buitenwijk Brentwood, ver van de brandhaarden in andere delen van Los Angeles. De dood van Eula Love door een politiekogel en later de zware mishandeling van Rodney King leidden, ook door de milde straffen voor de betrokken agenten, tot verontwaardiging bij de zwarte bevolking, met heftige rassenrellen in 1992 tot gevolg. Simpson hield het, conform de gedachte van zijn streng gelovige moeder, bij de bijbelspreuk dat men een ander niet moet aandoen wat men zelf niet zou willen worden aangedaan. Hij speelde liever de rol van een zwarte met wie hij zich kon identificeren in de film Ragtime van E.L. Doctorow.
Edelman werpt de vraag op of hij zich schuldig voelde over de verdrinkingsdood van zijn bijna twee jarige dochtertje, maar in ieder geval kon hij die na de scheiding met Marguerite achter zich laten. Simpson en Nicole waren gelukkig in hun villa Rockingham waar ze vrienden van allerlei slag ontvingen. Simpson trad op als commentator bij footballwedstrijden, speelde in de serie Naked gun en stelde zich als ondernemer op. Door zijn grote communicatieve vaardigheden werd het hem door zijn mede
golfers zelfs vergeven als hij vals speelde. Nicole werd wel gek van de attenties die hij andere vrouwen gaf. Volgens zijn intimi ging hij daarmee te ver. Het leidde op nieuwjaarsdag tot een poging tot moord op Nicole, die met de vergeving der zonde werd uitgewist. In een interview probeerde Simpson de aantijgingen te bagatelliseren en ook Nicole voelde veel voor verzoening, maar tenslotte mocht dat niet baten. In oktober 1993 belde Nicole, die inmiddels elders woonde, een relatie met Keith had een scheiding had aangevraagd, weer eens uit doodsangst de politie, omdat de verwende Simpson zijn speelgoedje maar niet kon loslaten.

Aflevering 3
Edelman opent met de tweevoudige, beestachtige moord op Nicole en Ronald Goldman in juni 1994. Ondanks overstelpend bewijs tegen Simpson mag hij na een onsamenhangende verklaring en een bloedtest gewoon weer naar huis. Politieagent Ronald Shipp, een vertrouweling van Simpson, hoorde drie verschillende verklaringen over een wond aan zijn vinger van hem en wist dat er iets niet klopte. De avond daarvoor bezocht de familie een dansvoorstelling van een dochter. Vervolgens ging Simpson naar Chicago voor reclamewerkzaamheden. Later ging hij zelfs naar de wake voor Nicole. Volgens een zus van Nicole verkeerde hij bij die gelegenheid onder invloed van kalmerende middelen.
Robert Shapiro leidde de verdediging. Shipp deed daar niet aan mee. Shapiro regelde dat Simpson zich zou overgeven aan de politie, maar hij kwam op de vastgestelde tijd niet opdagen. Zijn vriend Robert Kardashian las een brief voor waarin hij zei dat Simpson te emotioneel was. Later werd hij door een helikopter gespot op de snelweg, met zijn vriend Al Cowlings aan het stuur en gevolgd door vele politiewagens. Wat volgde was een mediaspektakel, live op televisie. Simpson had de loop van een pistool op zijn gezicht gericht terwijl Cowlings terugreed naar Rockingham. Daar gaf hij zich over toen het donker was. Hij verbaasde zich over de vele mensen die langs de weg stonden toen hij naar het politiebureau gevoerd werd. De politie was, net als de verdediging, blij dat de affaire zonder bloedvergieten verlopen was.
Tijdens het eerste verhoor oogde Simpson belabberd. ‘An American tragedy,’ kopte Time Magazine op de cover. Hoewel er vele bewijsstukken op tafel lagen, was de zaak niet beslist. Rechercheur Mark Fuhrman kreeg de zwarte piet toegespeeld omdat hij zich eerder racistisch had uitgelaten. Wellicht had hij de handschoen neergelegd waarop het bloed van Nicole en Ron en O.J. zich bevond. De scherpzinnige zwarte advocaat Johnnie Cochran werd de held van de zwarte buurt. Tijdens zijn voorgeleiding voor de rechter had Simpson het publiek op zijn hand. De aanklagers gingen snel akkoord met het centrum van L.A. als de plaats van de rechtszitting, maar de selectie van de juryleden duurde lang. Pas na zeven maanden kon de rechtszaak onder leiding van rechter Ito beginnen. Om Cochran de wind uit de zeilen te nemen, zette het OM de zwarte ambitieuze advocaat Chris Darden naast de intelligente blanke Marcia Clark in.


Aflevering 4
Edelman gaat terug naar 1985 toen er al eens een gewelddadig conflict was tussen Simpson en zijn vrouw. Fuhrman ging naar hen toe en vond het vreselijk dat Nicole geen aangifte wilde doen. In 1990 had ze haar testament in een bankkluis opgeborgen samen met foto’s van mishandeling door Simpson.
Het OM ging meteen zwaar in de aanval aan het begin van het proces. Getuigenissen als van de zus van Nicole maakten op de verdediging weinig indruk. Ronald Shipp die zich eerder onthield van medewerking, wilde getuigen toen hij de foto’s van het bloedvergieten had gezien. Simpson zelf toonde zich een overlever, iemand die het spel briljant speelt, zoals hij als footballer had gedaan. De televisie bracht de zaak overal de huiskamers binnen, waardoor er een mediacircus ontstond met de betrokkenen als tv persoonlijkheden. Fuhrman was zogezegd de boeman volgens de verdediging. Een slinks verhoor door topadvocaat F. Lee Bailey maakte hem kapot. Het OM concentreerde zich op harde bewijzen zoals de uitslagen van de DNA tests. De verdediging had hier ook een weerwoord op. Men trok de manier waarop het bewijs verzameld was in twijfel. Juryleden werden hierdoor op het verkeerde been gezet. De zaak werd steeds meer verbonden met de rassenkwestie. Het feit dat Darden wilde dat Simpson de maat handschoen zou aantrekken waarmee hij de moorden had gepleegd, leidde tot een succes voor Simpson die triomfantelijk liet zien dat de handschoenen te klein voor hem waren. Clark was not amused. Daarna kwamen er ook nog geluidsopnamen boven water waarin zich Fuhrman misprijzend over negers had uitgelaten. Hoewel de vader van Goldman zich beklaagde dat het niet meer over de moordzaak ging, vonden anderen de zaak juist geschikt om als onderdeel van de strijd voor gelijke burgerrechten te dienen. Fuhrman beriep zich tijdens zijn verhoor door de verdediging op zijn zwijgrecht op grond van het Vijfde Amendement. Het slotpleidooi van Clark haalde het niet bij dat van Cochran, al haalde die, tot woede van Goldman, zelfs Hitler erbij. Na de rechtszaak vond 77 procent van de blanken Simpson onschuldig tegenover 72 procent van de zwarten die hem schuldig verklaarden terwijl dat voor het proces 63 om 65 procent was, dus veel was men met de langdurige verhoren niet opgeschoten.

Aflevering 5
De laatste aflevering begint met O.J. die obstakels overwint wat hij ook doet. Of het nu gewichtheffen, honkbal, bowlen of de steeple chase is. Ook de rechtszaak tegen Nicole en Ron won hij met gemak zo leek het. Terwijl het OM aangeslagen was over de snelle uitspraak van de jury, reageerde de verdediging opgetogen en waren de fans die buiten stonden dolblij. Een jurylid vertelt dat er vooral was afgerekend met de klassejustitie na de mishandeling van Rodney King. Deze free at last trok een zware scheidslijn door de Verenigde Staten. Voor het OM was de tol hoog. Chris Darden ging eraan kapot. Shapiro distantieerde zich van het feit dat het proces toch langs rassenlijnen gevoerd was. Na zijn vrijlating zei Simpson dat hij achter de dader aan zou gaan maar daar hoorde men niets meer van. Nieuwsmedia spotten daarover terwijl ze Simpson op het golfclub in beeld brachten. Vanwege de haat in de buurt, wendde Simpson zich tot de zwarte gemeenschap en nam afstand van de neutrale positie die hij eerder ingenomen had.
Celia Farber schreef een artikel voor Esquire en hoorde dat hij vooral wilde bewijzen dat Nicole een onmogelijke vrouw was geweest. De sfeer tussen haar familie en Simpson was erg gespannen. Goldman wilde verder en spande met de familie een civiele zaak aan, die niet op televisie kwam. De kwestie rond zijn schoenen met de afdruk in bloed kreeg veel aandacht. Tijdens de uitspraak sprak Bill Clinton zijn State of the Union uit, waardoor kijkers volgens een medewerker van de televisie niet live de uitspraak konden meemaken. Die was unaniem. Simpson werd schuldig gevonden en diende smartengeld te betalen, maar voelde zich daar moreel niet toe verplicht. Waardevolle spullen werden weggevoerd, voordat de politie met verhuiswagens verscheen. Nadat de fiscus beslag liet leggen op Rockingham vertrok Simpson naar Miami Beach. Het geld dat hij verdiende met promotie activiteiten bleef onder tafel. Hij leefde daar op grote voet als de Godfather van mensen die het niet zo nauw met eerlijkheid namen. De uitgave van een biografie moest meer geld in het laatje brengen, maar dat ging uiteindelijk naar de schuldeisers, terwijl het publiek smulde van de inhoud waarin Simpson goochelde met de feiten. De criminele praktijken eindigden in Las Vegas, toen Simpson zijn gestolen eigendommen wilde terughalen. Hij werd opgepakt en tot drieëndertig jaar gevangenisstraf veroordeeld. Volgens velen was dat de wraak van de blanken. De steun van de zwarten was voor niets geweest.  
  

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen