Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 2 november 2014

Checkpoint Molenhoeve (2012), documentaire van Dorothée Forma



Samenwerken om trauma’s te boven te komen

Dorothée Forma is een ervaren documentairemaakster. Ik leerde haar kennen door haar documentaire Een van de jongens, een bijzonder portret van een geestelijk verzorger in het leger, een vrouw in een mannenbolwerk. Een jaar eerder begaf Forma zich ook al in een mannenbolwerk, andermaal met connecties met het leger, maar dan vanuit de traumatische ervaringen die dienstplichtigen opdeden tijdens vredesmissies.

Hoofdpersoon is Bert Nanninga uit Veendam, die in 1979 werd uitgezonden naar Libanon, maar als wrak terugkwam. Na vele jaren besloot hij op het terrein naast zijn huis een inloophuis te bouwen voor veteranen, want veel is er voor hen in Oost Groningen niet te doen. Lotgenoten als sergeant Gerard Mollenhorst, Eertwijn de Groot, Koert Inderwisch en Peter Weterholt waren graag bereid samen met hem een checkpoint te maken zoals ze in Libanon hadden (zie foto). Nanninga toont een slaapverblijf voor lotgenoten die nergens anders naar toe kunnen. Het project helpt om gevoelens van heimwee naar de tijd van saamhorigheid het hoofd te bieden.  

Nanninga vertelt dat de gefaalde missie in Bosnië de druppel was die de emmer deed overlopen. Hij zag het leed en het onbegrip in de ogen van de bevolking, maar kon er niets mee doen. Het vrat zich wel bij hem naar binnen. Hij stapt niet graag bij iemand in de auto. Vreest dat die in de berm rijdt, zoals collega’s van hem in Libanon overkwam. Ze konden één ding goed, zegt hij met ironie: rennen naar de schuilkelder als er gevaar dreigde. Twintig jaar geleden kwam de angst opeens omhoog bij het oversteken van een weg. Hij krijgt hulp om zijn hyperventilatie tijdens het autorijden tegen te gaan.

De openhartige Weterholt schaamt zich vooral voor ervaringen van vernedering en afpersing die hij in Libanon opdeed. Hij vertelt van wraakgevoelens van Palestijnen nadat ze in een hinderlaag waren gelokt, als gekken om zich heen schoten tot ze al hun munitie verbruikt hadden. Hij heeft een partner en een zoon en zit nogal ongelukkig thuis, verdoofd door de medicijnen, en durft al zeven jaar niet uit te gaan, ook niet naar een bioscoop. Hij fantaseert graag over een positieve afloop van zijn missie. Zijn partner vertelt dat Weterholt in 2007 in hevige paniek raakte na het uitbreken van de oorlog tussen Libanon en Israël. Hij bewaakt in de nacht hun huis en stormt bij onraad met een stok naar buiten. Ze vreest dat hun verhouding de langste tijd gehad heeft. Een maatschappelijk werkster praat met hem over zijn moeilijke verleden. 

Inderwisch komt uit een familie met militairen. Hij werd als dienstplichtig soldaat naar Bosnië gezonden en kwam als een gebroken man terug. Desondanks zou hij zo weer meedoen als hem dat gevraagd werd. Hij kon niet wennen aan de regels van de burgermaatschappij, ging aan de alcohol en kreeg huurschulden. Het project maakt dat hij zich weer nuttig voelt.  

De Groot wordt door een radiostation geïnterviewd over zijn ervaringen in Libanon. Hij wilde zich als dienstplichtig soldaat nuttig maken en koos in 1982voor een Inifil missie. Hij kwam aan in de hitte op een verwoest vliegveld en op de weg naar de basis zag hij weinig anders. Hij liep een post traumatische stressstoornis op vanwege zijn ervaringen en maakte de invasie van Israel mee waardoor hij nog steeds schrikt van vliegtuigen.

Sergeant Mollenhorst zegt dat het belangrijk is om bij thuiskomst de schakelaar om te draaien, maar dat dit niet gemakkelijk is vanwege de adrenaline. In de opleiding en de begeleiding van dienstplichtigen is een en ander blijven liggen. Zelf kreeg hij na de missies een psycholoog toegewezen met wie hij het eerste half jaar slechts over koetjes en kalfjes praatte. Pas daarna durfde hij de man iets toe te vertrouwen.

Het zegt iets over het belang van gezamenlijkheid die Nanninga geschapen heeft met zijn project De molenhoeve.

Hier de trailer, hier mijn bespreking van Een van de jongens.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen