Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



maandag 14 oktober 2013

Ian Buruma over 1945, VPRO-Boeken, 13 oktober 2013



Destructie bewerkstelligt idealisme en omgekeerd?

Wim Brands begint over de vader van Ian Buruma die tijdens de Tweede Wereldoorlog in Berlijn werd tewerkgesteld. Hij maakte de slag om Berlijn mee en werd bijna geëxecuteerd door een Sovjet soldaat. Hij vertelde er thuis veel over. Ian was geïnteresseerd in zijn verhalen. Eerder werd de vader clandestien ontgroend in een studentencorps in Utrecht. Na de oorlog moest dat opnieuw gebeuren, omdat het de eerste keer, door de verordening van de bezetter, niet goed gebeurd was. Zijn vader had daar geen moeite mee. Buruma vindt dit symbolisch voor 1945. Men snakte naar het normale.

Brands vraagt wat voor achtergrondliteratuur Buruma heeft gelezen om het jaar 1945 te reconstrueren.
Alleen ooggetuigenverklaringen, zegt Buruma, om te weten hoe men dat jaar zelf heeft beleefd. Hij noemt Yanks, een tijdschrift van het Amerikaanse leger, dat een toon had die linkser was dan die van de huidige PvdA. Dat zegt veel over die tijd waarin men maatschappelijke verandering voorstond.

Brands noemt de seksuele explosie.
Volgens Buruma zijn dood en erotiek met elkaar verbonden. Vooral onder vrouwen was er een roesgevoel. Ze genoten van de bevrijders in hun mooie kleren. De Europese mannen keken paniekerig toe. Kregen ze de vrouwen weer terug achter het aanrecht? Wellicht daarom werden de jaren vijftig een periode van restauratie. In de jaren zestig keerde het vrije gevoel opnieuw terug. Vrouwen gingen opnieuw los.

Brands vraagt naar de manier waarop de bestuurlijke apparaten met collaborateurs omgingen.
Buruma ziet dat als een probleem na elk militair conflict. Wie bezit de legitimiteit om de zaak weer te besturen? Terwijl in Europa een sfeer van verandering heerste, werden soldaten in andere werelddelen ingezet om de oude situatie te bestendigen. Dit gold zowel voor Nederlandse soldaten in Indië als voor Franse soldaten in Algerije.

Om de chaos nog groter te maken begint Brands over zondebokken als Mussert, die buitensporig gestraft werden.
Mussert was ook schuldig, zegt Buruma, maar werd erg snel bewerkt, opdat de maatschappij weer verder kon.

Brands noemt het wonderlijk dat de maatschappij zich weer zo snel herstelde na alle geweld, zoals bijvoorbeeld de verkrachtingen door de Russen.
Buruma ziet steeds een zucht naar wraak, nu ook weer in het Midden-Oosten. Hij zegt dat die niet spontaan optreedt maar politiek geregisseerd en gemanipuleerd wordt, zoals de communisten deden na de oorlog tegen de Duitse bourgeosie in Tsjecho-Slawijke.

Leren we niets van de geschiedenis? vraagt Brands
Zonder geschiedenis zou men de eigen tijd niet begrijpen, maar men trekt wel vaak de verkeerde conclusies. Inmiddels is er een generatie aan de macht die geen ervaring met de oorlog heeft en wel erg snel militairen naar Irak stuurt, vanuit het idee dat alles opgelost is als de dictator verdreven is.
De geschiedenis voltrekt zich steeds anders. Neergang en opbouw wisselen elkaar af. Buruma zag dat er na de destructie een periode van idealisme volgde die nu op zijn eind loopt en hoopt dat de volgende periode van destructie minder erg zal zijn.

Hier mijn bespreking van Let there be light. Deze documentaire van John Huston uit 1946 geeft een mooi voorbeeld van de betrokken mentaliteit in het Amerikaanse leger na de Tweede Wereldoorlog.
 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen