Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 19 augustus 2016

The owl in daylight – Philip K. Dick was here (2010), documentaire van David Kleijwegt



Philip K. Dick (1928-1982) was een Amerikaans schrijver van science fiction verhalen en romans die pas na zijn dood erkenning kreeg, te beginnen met de film Blade runner van Ridley Scott uit 1982, gebaseerd was op de roman Do Androids Dream Of Electric Sheep? (1968). Pulpromans werden daarna klassiekers. David Kleijwegt poogt een tip van de sluier op te lichten over deze schrijver die zijn tijd vooruit was, door, afgewisseld met fragmenten uit diens boeken, oude vrienden van Dick op te zoeken. Helaas is Kleijwegt niet scheutig met biografische gegevens.

Het motto is naar Leonard Cohen, die zegt dat men het leven leidt alsof het echt is. Het geeft aan dat de werkelijkheid geen eenvoudig concept is, dat iedereen zijn eigen werkelijkheid schept, dat feit en fictie door elkaar lopen en dat wat we weinig grond onder de voeten hebben. We are stuff that dreams are made on, schreef ik gister naar aanleiding van een uitspraak van Wim Kayzer in gesprek met Oliver Sacks. Dick zelf zei dat science fiction schrijvers niets weten, hetgeen denk ik van toepassing is op alle schrijvers en verder op alle mensen.

Scenarioschrijver Tony Grisoni noemt de parallelle werelden in het werk van Dick, die het moeilijk maken om uit te maken wat de werkelijke wereld is. The owl in daylight, de titel van het boek waaraan Dick aan het eind van zijn leven nog werkte, duidt hierop. In deze roman gaat het over de geest die bijna bezwijkt.

Dan Hanson las in zijn jeugd een boek van Dick, dat hem inspireerde het bedrijf Hanson Robotics op te richten, een mengeling van een laboratorium en een atelier. Robots zijn niet alleen gevoelloze mechanische wezens, maar kunnen volgens hem en Dick mededogen hebben, zelfs meer dan een mens, al weet Hanson niet waar de technologische ontwikkeling ons brengt. Hij maakte een androïde hoofd van Dick maar raakte dat kwijt bij het uitstappen uit een vliegtuig in Las Vegas en sindsdien is het vermist. Hij voelt zich zowel een chaoot als een perfectionist en werkt thuis omdat hij een kantoor niet meer betalen kon. Een van zijn creaties heet Zeno die een mooi verhaal vertelt over een boeddhistische monnik die naar de overkant wil en van een meester, die daar is, hoort dat hij al aan de overkant is.

Schrijver Tim Powers woonde in het onbeduidende plaatsje Fullerton in Californië waar Dick na zijn Canadese tijd in 1972 naar toe kwam. Hij trok in bij een student die na een verbroken relatie woonruimte over had. Powers begon zijn werk te lezen en leerde hem kennen in zijn armoedige en onzekere bestaan. Dick trok met zijn vijfde vrouw Tessa in 1973 in een ander appartement, maar was al snel ontevreden en slikte veel vitamines om zijn geest te bevrijden. Pijnstillers leidden in 1974 tot visioenen, waarin hij met God sprak. Hij beschreef die in de roman Valis (1980). Paul verhoeven die de film Total recall baseerde op een verhaal van Dick, herkent de religieuze psychose als een kracht die de hersenen weg kan blazen. Zelf ontzenuwde hij die om niet in een schijnwereld terecht te komen. Na de scheiding met Tessa trok Dick in een nieuw huis waarin hij tot het eind van zijn leven woonde. Vanwege hersenbloedingen werd hij opgenomen in het ziekenhuis waar zijn toestand alleen maar verslechterde. Powers had de sleutels van zijn om voor zijn katten te zorgen en ontdekte het typoscript van Exegesis dat hij, uit angst dat Dick gek verklaard werd, in een asbak stopte, al meldde hij dat later wel aan de literaire agent van Dick.  

Ontwerper Philippe Stark werkte eerst alleen, maar startte een bedrijf om minder autistisch bezig te zijn. Hij werd geïnspireerd door Dick die het einde van het lineaire verhaal voorzag en in plaats daarvan allerlei simultane verhalen voorspelde waaruit we moeten kiezen.  

Linda Levy vertelt over de adoratie die Dick voor haar voelde, nadat hij haar als 21 jarige met lang donker haar op de luchthaven zag. Ze voerden een correspondentie, waarin hij voorstelde om te trouwen maar dat weer ontkrachtte nadat ze niet reageerde. Ze was een archetype, begreep ze later, net als andere lang donkerharige vrouwen.

Literatuurprofessor Tony Wolk schreef wetenschappelijke artikelen over de onderwerpen van Dick en ontleedde de schizofrene kant die we allemaal in ons hebben.

Schrijver Jonathan Lethem (Brooklyn, 1964) ziet zichzelf als een opvolger van Dick, die zich al in een vroeg stadium bewust was van trends en een voorspellend vermogen had dat hij in zijn boeken neerschreef, zoals de virale reclame. Dick vreesde het commerciële geweld na de triomf van de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog, maar had er geen verweer tegen. Het was van een hulpeloze intensiteit, die voelde als een inbreuk op zijn persoonlijke ruimte. Disneyland was een vervalsing van de werkelijkheid op basis van het idee van één persoon.
Lethem vond het jammer dat Dick door de literatuur genegeerd werd en zorgde ervoor dat hij werd opgenomen in de Library of America.

Na de aftiteling zegt Powers nog dat Dick een uiteindelijk antwoord zocht en die ook vond. Hij wilde Powers daarover inlichten. Powers zou later die dag langskomen en vroeg Dick of hij de oplossing alvast in een limerick kon weergeven. Hoewel Dick dat niet wilde doen, had hij die avond twee limericks gemaakt, een positieve en een negatieve, die afwisselend gebruikt konden worden.  

Hier mijn verslag van het gesprek van Wim Kayzer met Oliver Sacks, hier de grappige en inspirerende Ted talk van Philippe Stark uit 2007, waarin hij spreekt over de wereld van het ontwerpen en erop uit komt dat wij mutanten zijn die hun blkveld niet moeten laten inperken als het niet mee zit, want de evolutie gaat door; hier de limericks van Dick op het blog Tuttle SVC.   

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen