Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 12 augustus 2016

Nadia Comaneci – the gymnast and the dictator (2016), documentaire van Pola Rapaport


Eindelijk vrij

De Amerikaanse documentairemaakster Pola Rapaport maakte een mooi portret van de legendarische jonge Roemeense turnster Nadia Comaneci, die tijdens de Olympische Spelen in 1976 in Montreal drie maal goud haalde en als eerste vrouw in de geschiedenis van het turnen een tien kreeg voor haar oefening op de brug met ongelijke leggers. Haar buitengewone prestaties pasten perfect in het streven van de leiders van het Oostblok om hun regimes als beter dan de Westerse af te schilderen, al hadden Ceausescu en zijn vrouw ook last van jaloezie. De documentaire is vooral fraai omdat die gemaakt is vanuit het oogpunt van Comaneci zelf. Ze zegt in het begin dat er drie versies zijn om een verhaal te vertellen, namelijk vanuit zichzelf, de ander of vanuit de waarheid en dat ze dit vertelt vanuit zichzelf. Daardoor wint de documentaire aan kracht.

Comaneci vertelt dat ze geboren is 1961, vlak na de bouw van de Muur, in een dorp in de Karpaten. Het Roemeense volk leed lang onder oorlogen, revoluties en ontberingen en beleefde in de jaren zestig een donkere fase tijdens de bezetting door de Sovjet Unie. De komst van Ceausescu in 1967 leek een verbetering in te luiden. Hij sprak zich uit tegen de inval van de Sovjets in Praag in 1968 en probeerde een brug te vormen tussen Oost en West. Hierdoor bloeide de cultuur op en ook de sporters namen daaraan deel.
Trainer Bela Karolyi kwam haar klaslokaal in met de vraag wie een radslag kon maken en dat leidde tot een lange samenwerking met hem en zijn vrouw Marta. De serieuze en introverte Comaneci genoot van de harde trainingen. Haar perfectionisme leidde tot grote prestaties, waarbij de animositeit met de Russinnen een deel van de strijd vormde, ook in 1967 in Montreal. Ze was daar, amper veertien jaar oud, zeer onder de indruk van etenswaren zoals pizza, pindakaas en cornflakes, zenuwachtig voor de wedstrijd maar deed haar oefeningen met zeer veel flair. Het terugzien van haar oefening op de brug bezorgde me weer kippenvel!

Ceausescu sloot haar bij thuiskomst in de armen. Comaneci schrok van alle aandacht maar na de huldigingen kon ze gewoon weer gaan trainen. De van oorsprong Hongaarse Karolyi draaide de duimschroeven verder aan om te bewijzen dat hij de beste trainer was, waardoor hij zijn pupil teveel onder druk zette, temeer omdat de puberteit haar deed verlangen naar uitgaan met vriendjes en naar de film. Een confrontatie van Karolyi met Nicu, de zoon van Ceausescu betekende het einde van de samenwerking tussen hem en Comaneci, die naar Boekarest werd gehaald maar onder leiding van een slappe coach inzakte. De scheiding van haar ouders en de controles door de veiligheidsdienst Securitate bevorderden haar prestaties ook niet. Ze slikte op een bepaald moment zelfs bleekwater, al was dat niet om zelfmoord te plegen, zoals ze zelf zegt.

Karolyi werd in ere hersteld, maar de tijd was te kort om Comaneci klaar te stomen voor het WK turnen in 1978 in Straatsburg. Pijnlijk waren de missers tijdens haar oefeningen, maar Comaneci weigerde op te geven. Een jaar later was ze weer terug op haar oude niveau. De relatie met Karolyi was beter, maar het volk leed armoede omdat Ceausescu zijn schulden wilde afbetalen. Tijdens de OS in Moskou in 1980 kwam Comaneci net tekort. Karolyi was gefrustreerd en moest op het matje komen bij de regering. Na zijn ontslag werden hij en zijn vrouw in 1981 wel met Comaneci op tournee gestuurd naar de Verenigde Staten en daar kozen zij eieren voor hun geld. Comaneci wordt in haar land scherp in de gaten gehouden. Ze studeerde Lichamelijke Opvoeding en kreeg een relatie met Nicu, die dat meer als een avontuurtje zag. In 1984 nam Comaneci afscheid als turnster en werd jeugdtrainer, hetgeen zo slecht betaalde dat haar moeder achter de kassa moest werken. Hoewel ze tijdens internationale ontmoetingen nog steeds als symbool gold, werd ze langzaam opzij geschoven door Ceausescu die zelf de held wilde uithangen.   

Gerommel in het Oostblok kondigde een verandering van het politieke klimaat aan, maar toen Ceausescu herkozen werd, sloeg Comaneci op de vlucht. Via Hongarije ging ze naar Oostenrijk en in de Amerikaanse ambassade liet ze weten wie ze was. Ze voelde zich eindelijk vrij toen ze op 1 december in New York aankwam. Later die maand werd Ceausescu uitgejouwd en op Eerste Kerstdag werd hij samen met Elena geëexecuteerd.

Hier meer informatie over het werk van Pola Rapaport op Vimeo, hier een site met daarop de Engelse trailer van de documentaire Nadia Comaneci – the gymnast and the dictator die ook wel bekend is onder de titel Nadia Comaneci – the girl who wanted to fly.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen