Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 16 juni 2015

Ne me quitte pas (2014), documentaire van Niels van Coevorden en Sabine Lubbe Bakker



Naïeve filmmakers tonen een weinig opwekkende vriendschap

De lange documentaire Ne me quitte pas vertelt in zes hoofdstukken het verhaal van de ongemakkelijke, bijna destructieve vriendschap tussen twee volwassen Belgen: de enigszins poëtisch aangelegde Vlaming Bob Spaenhoven (rechts op de foto) en de pas gescheiden Waal Marcel Meijs (links). Hun door drank overgoten verhouding is niet erg congruent. Meijs zit vanwege de scheiding met zijn vrouw veel meer in problemen dan Spaenhoven. De laatste is harder en tolereert tot op zekere hoogte de zorgen van zijn vriend, want een oplossing voor diens en zijn eigen eenzaamheid en verdriet lijkt er niet te zijn.

De documentaire draagt een motto van Samuel Beckett (‘It is not every day that we are needed’) en zet in met een proloog waarin we het trieste einde meemaken van de relatie van Marcel en diens vrouw, die een ander heeft. Het is pijnlijk dat Marcel nog een laatste keer met haar naar bed wil en zij hem, na een twijfelende blik, een vluggertje toestaat. Bob loopt inmiddels het bos in om de documentaire makers de fraaie boom te tonen waaraan zij zich kunnen opknopen maar helaas is die boom verdwenen. Francoise Hardy zingt daarop een mooi weemoedig lied.

In het eerste hoofdstuk zitten de vrienden in de auto van Bob voor het huis waar Marcel, zijn vrouw en hun drie kinderen woonden. Marcel huilt. Hij durft de auto niet uit te gaan en de onttakelde woning te betreden. De kinderen komen in de weekenden naar Marcel, zoals afgesproken, en hij probeert hen zo goed mogelijk te vermaken. Doordeweeks drinkt hij een glas rum met Bob, die een oranje brandende houtkachel heeft.    Op een avond stort hij in elkaar en krijgt een plens water in zijn gezicht gegooid, omdat Bob wil dat hij niet binnen maar buiten slaapt. Bob leest hem een gedicht voor dat ermee begint dat vroeger alle bomen van hout waren. Hij schreef het elf jaar daarvoor voor zijn onbereikbare geliefde Ansofietje, van wie hij nog steeds houdt. Marcel wil met diazepam een eind aan zijn leven maken, maar Bob weerhoudt hem daarvan vanwege het risico dat hij in een rolstoel belandt.

Fraai is de scène als de mannen samen in de wachtkamer van de tandarts zitten. Marcel gaat eerst omdat hij doodsbang is en moet kotsen als hij op de behandelstoel ligt. Bob vraagt de tandarts over de tijd die het kost om een kunstgebit te maken. Hij laat een tand trekken en heeft er nog twee over. Treurig is het als Marcel  met zijn kinderen naar het carnaval gaat en met dronken de verklede jongste twee op schoot zit in een café waar gehost wordt.

Bob haalt Marcel op die later weer eens dronken langs de weg staat en laat hem ammoniak snuiven ter ontnuchtering. Marcel is zijn dronkenschap spuugzat en maakt een afspraak in een ontwenningskliniek voor een tiendaagse kuur. Bob gaat mee en vertelt tijdens de intake dat hij vroeger vrachtwagenchauffeur was en een halve liter rum per dag drinkt (anderhalve liter zegt Marcel later tegen een medepatiënt), maar niet verslaafd is. De jongste van Marcel ligt met een speen bij zijn vader in bed en wil niet dat die weggaat, maar het leven is hard. Bob brengt hem naar de kliniek en zegt in de auto dat Marcel straks zijn leven anders moet gaan invullen.

Marcel verdwaalt in de kliniek als hij daar met een infuus rondloopt en het lukt hem niet zonder knoeien water te drinken uit een overvolle petfles. Als Bob bij Marcel op bezoek is, neemt hij moedwillig een slok rum uit het flesje dat hij altijd bij zich heeft. De verpleegster vindt het goed dat Marcel huilt, want dat ruimt op. Hij mag ook altijd contact opnemen als de kuur voorbij is. Aan de altijd maar lachende Bob heeft hij niet veel.  

Na de afkickperiode vraagt Marcel al gauw een glaasje rum en daar blijft het niet bij. Luisterend naar Listen to your heart, dat ook tijdens de aftiteling te horen is, staat er een glas wijn naast hem. Bob vertelt hem later dat hij zijn zoon al een jaar niet gezien heeft. Marcel heeft pijn. Bob zegt hem dat pijn ons anderzijds doet beseffen wanneer we ons goed voelen. Marcel vraagt zich wanhopig af hoe het allemaal moet aflopen.

Bob rijdt aan het slot van de documentaire zijn auto tegen een paal waarop de mannen de trein pakken. Marcel maakt zich vrolijk over het ongeluk waarbij ze bijna de lucht in vlogen. Bob gaat zijn zoon rond de kerst in de stad opzoeken maar die is nergens te bekennen. Ook zijn stamkroeg is gesloten. Bob wil rust vanwege de administratieve afhandeling van de autoschade. Marcel glijdt na een bezoek aan Bob in de nacht met zijn scooter over de spekgladde weg. Listen to your heart. 

 In Regisseur aan de keukentafel praten de nogal naïeve makers met Sarina Vitta na over hun documentaire, die, anders dan bijvoorbeeld de excentrieke Belgische Esther in Esther forever, soms op de rand scheert van wat aan te zien is, bijvoorbeeld als Bob een pan water over het stomdronken hoofd van Marcel gooit of hem ammoniak laat snuiven. Ik begrijp dan ook niet dat Sabine zegt dat ze er liefde in schuilt dat Bob Marcel durft te laten vallen en dat Niels zegt dat er meer humor zit in hun falen dan in hun succes. Het lijkt me eerder voor de hand liggen om samen met Marcel een oplossing te zoeken voor zijn problemen dan jarenlang zijn treurnis te filmen. Vitta ontlokt de makers de uitspraak dat ze vaker met zijn tweeën op pad willen, omdat intieme documentaires zich lenen voor zo’n persoonlijke aanpak, maar ik hoop dat ze in de toekomst beter zullen nadenken over hun onderwerp. Ik was in ieder geval blij om te horen dat Marcel inmiddels een langere afkickperiode beleeft.

Hier meer informatie op de site van de Idfa, hier de trailer, bedoeld voor de Italiaanse kijker, hier de trailer op de site van de productiemaatschappij, hier mijn bespreking van Esther forever.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen