Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 3 juni 2015

Alledaags verzet (2013 ), documentaire van de Riahi Brothers



Geweldloos verzet als motor van verandering

Zoals aangekondigd schetsen de uit Iran afkomstige Riahi Brothers een caleidoscopisch beeld van vormen van maatschappelijk verzet ten tijde van de huidige maatschappelijke crisis. Overeenkomstig is de geweldloze manier waarop de roep om verandering klinkt, of dat nu de Occupy beweging in New York is, de demonstraties van de Indignados tegen huisuitzettingen in Madrid of de bezetting van het Tahrirplein in Cairo. De topless acties van Femen zijn wat dit betreft een vreemde eend in de bijt. Het is jammer dat Arash en Arman Riahi niet kritischer keken naar de achtergrond van deze schreeuwerige vorm van politiek protest.

De documentaire begint met de fluisterstem van een vrouw die op samenzweerderige toon oproept om mee te doen met mensen, die de dupe zijn van onrecht, waar ook ter wereld. Af en toe keert de stem terug. Om aan te sporen tot verzet, tot maatschappelijke verandering, tot een ethische revolutie. Een weldaad te midden van de sfeer van berusting, machteloosheid en cynisme die Noord Europa in haar greep heeft.

In Zuid-Europa gaat dat anders. De aanhangster van de Occupy beweging oefent in 2012 in Madrid de gebaren van instemming of afkeuring die gebruikt worden tijdens het aanhoren van toespraken (zie foto). Ict-er Juan Carlos is werkloos geworden en moet zijn huis uit, waar hij sinds 2007 woont. Het Burgerforum overlegt met banken en krijgt gedaan dat hij nog twee maanden de tijd krijgt om zijn levensproject, zoals hij dat noemt, te behouden. De Indignados verzetten zich tegen de huisuitzettingen die in Madrid tachtig keer per dag voorkomen. Docente Gemma probeert op straat mensen op te roepen tot het collectief weigeren van de hypotheek of geen benzine meer te kopen, maar omstanders geven de schuld aan de buitenlanders. Een Spaans protestkoor zingt tussen de fragmenten door moderne strijdliederen.

Wat vreemd doet de overgang aan naar Femen, die het naakte lijf als agressieve vorm van  protest gebruikt tegen staat, kerk en grootkapitaal. Bijvoorbeeld in Duitsland waar men een bezoek van Poetin aan een autofabriek verstoorde (hetgeen Poetin niet echt kon verontrusten, vertelde hij later). De topless vrouwen scanderen in Kiev dat Oekraïne geen bordeel is en Inna Shevchenko gaat zelfs zo ver om een houten kruis om te zagen. De blonde actievoerster kreeg vervolgens de geheime dienst op bezoek en vond het raadzamer om uit te wijken naar Parijs, waar men demonstreert voor de Egyptische ambassade. In Parijs zien we ook een training waarin vrouwen vooral wordt opgeroepen niet te glimlachen. Tijdens een stil protest staav ze oog in oog met gendarmes en gaan ze nog net niet zover als in Londen waar men agenten omhelst.  

Activist Srdja Popovic vertelt over het vertrek van Milosevic na aanhoudend geweldloos verzet van Otpor!, dat klein begon en ondersteund werd door graffiti kunstenaars.

Niet alleen in Europa wordt geprotesteerd. In New York wordt in september 2011 een massademonstratie gehouden tegen de sociale ongelijkheid. Theatermaakster Monica Hunken stelt zich ten doel om mensen met elkaar te verenigen, hoogleraar geweldloos verzet Eria Chenotewh stelt dat deze vorm van verzet effectiever is dan gewelddadig verzet, dat morele verontwaardiging tot steeds meer steun leidt en dat men de macht niet uit handen moet geven (zoals in Syrië is gebeurde, rs). Chenotewh ziet de strijd van de anti schuldbeweging als een goed alternatief voor de eenzaamheid en depressies waarin slachtoffers anders terecht komen. Meegevoerde ballonnen tijdens een demonstratie tegen de Citibank dansen vervolgens tussen de verkeersstromen in de drukke straat.

Op het vrijheidsplein in Teheran spreekt een vrouw namens velen die naar vrijheid snakken. Na het vervalsen van de verkiezingen van 2009 werden zij marionetten van de Verenigde Staten genoemd. Vanwege de grote repressie gaat het protest ondergronds. Bankbiljetten worden versierd met het vredesteken, op de daken wordt geschreeuwd om vrijlating van de politieke gevangenen, in de straten verschijnen posters. Humor is een effectief wapen, zegt Andy Bichlbaum van The Yes men.
In Damascus wordt met tekst en liederen de jeugd opgeroepen in actie te komen. Een vrijheidsstrijder vindt het leven als vluchteling moeilijk. Een architect vertelt over het plan om rood water uit de fonteinen te laten komen om het bloedvergieten van Assad aan te geven. De bevolking reageerde enthousiast, maar meteen werden de fonteinen stil gelegd.

De fluisterstem spreekt over nieuwe manieren van protest, zoals de stroom van oranje pingpongballen met opdruk in Teheran, die als water van alle kanten de rivier zullen doen aanzwellen en maatschappelijke verandering onvermijdelijk maken. Dat het zo moge zijn.

Hier een korte inleiding op de documentaire die in het Engels Everday Rebellion heet, hier mijn verslag van een documentaire van The Yes men, hier een uitgebreid artikel in The Guardian van 8 maart j.l. over Srdja Popovic.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen