Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 21 juni 2015

Kikker zit stil (2014), documentaire van Jaap Verhoeven



De waarde van stilzitten voor kinderen

Met gemengde gevoelens begon in aan de documentaire Kikker zit stil, waarin mindfulness voor kinderen wordt gepropagandeerd. Ik vroeg me af het goed is als kinderen al in de eigen geest gaan graven. Kinderen hebben nog een leven voor zich, willen vooruit en niet teveel achterwaarts kijken.

Eline Snel is de schrijfster van Stilzitten als een kikker (2012), een boekje met cd dat aandachtsoefeningen voor kinderen bevat, zoals de piekerfabriek en de spaghettitest. De eerste oefening helpt om in slaap te vallen, bij dit laatste gaat het om het aanspannen en loslaten van lichaamsdelen, hetgeen ook voor ontspanning zorgt. Snel schreef het boekje na haar ruime ervaring met het geven van mindfulness lessen. Jaap Verhoeven filmt haar, terwijl ze naar de andere kant van de wereld vliegt om over haar werk te vertellen.  

In Hong Kong bezoekt ze een school met zeventienjarige leerlingen, de laatste klas. Ze toont een kikker in een glazen bol, eerste terwijl de sneeuw om hem heen dwarrelt, daarna als die is neergedaald en we een helder zicht hebben. Het staat voor onze geest, die vertroebeld kan zijn of helder en rustig. De methode is zeker van nut in China waar leerlingen nauwelijks ruimte krijgen om zich zelf te ontplooiien maar zich snel moeten aanpassen en presteren. Mindfulness helpt dan om stress te verminderen.

Een groep oudere leerlingen op openbare basisschool De Heerd in Leusden krijgt les van Snel in aandachtstraining. De kinderen hangen wat rond in de kring. Sommigen zitten op tafels met een kromme rug, niet bepaald een ideale houding om concentratie te oefenen. Snel besteedt hieraan geen enkele aandacht, maar vraagt hen zich voor te stellen dat ze stilzittende kikkers zijn en vertelt over het letten op de ademhaling om rust te vinden. Ze geeft al vijfentwintig jaar dit soort lessen. Het begon met haar dochter die niet wist hoe ze zich moest concentreren en dat op school niet leerde.

Zelf was ze al vroeg in deze materie geïnteresseerd. Verdriet zakte af als ze ergens anders aan dacht, merkte ze. De relatie tussen gedachten en gevoelens was een hele ontdekking. Rond haar zestiende begon ze met lezen over deze meditatie en ging ze ook zelf doen. Gedurende de acht jaar dat ze daarmee bezig was, ontdekte ze de waarde ervan. Zeven jaar geleden vroegen basisschooldirecteuren haar om lesmateriaal te ontwikkelen waarmee de aandacht van leerlingen verbeterd kon worden. 

Jaap Verhoeven brengt enkele kinderen van De Heerd in beeld die baat hebben bij de mindfulnesslessen. De moeder van Oliver zegt dat haar zoon met ADHD zich moeilijk kon focussen en door mindfulness geleerd heeft prikkels gedoseerd binnen te laten komen. Luca heeft ADD en is dromerig. Als hij thuiskomt vertelt hij zijn moeder wat hij van Eline geleerd heeft.

Docente Yvonne Leijenhorst van De Heerd werd gegrepen door de methode van Snel en werd kindertrainer. Ook leerlingen met problemen binnen het autistisch spectrum hebben baat bij aandachtstraining. Anderen krijgen er meer zelfvertrouwen door. Omdat kinderen zich bewuster worden van hun gevoelens, worden ook problemen ook op het schoolplein voorkomen. Kinderen weten eerder wanneer ze onaardig zijn en houden daarmee op. Een pestprotocol is dan ook niet nodig. Ook toetsen worden beter gemaakt na aandachtstraining. Leijenhorst had eerder kindertrainer willen worden. Ze denkt dat ze daarmee veel gedragsproblemen had kunnen voorkomen.

Op een basisschool in Brussel vertelt een kindertrainer dat de groepsdynamiek door aandachtstraining verandert. Kinderen voelen wat in hun lichaam gebeurt. Toepassing in het dagelijks leven is moeilijk, maar niet onmogelijk.

De twee kindertrainers geeft wellicht goed weer wat de waarde van mindfulness is. Ik denk dat dit soort aandachtstraining goed kan werken in gevallen van ADHD of ADD, maar het verbaliseren van gevoelens en het expliciteren van gedachten lijkt me eerder passen bij het kringgesprek. Ik zie basisschoolkinderen liever knutselen en bewegen, zoals ze ook met Yvonne Leijenhorst deden.  

Hier de trailer die in het Engels Sitting still like a frog heet en waarin ook veel kinderen met positieve verhalen aan het woord komen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen