Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 5 februari 2013

Daniela Hooghiemstra over De geest in dit huis is liefderijk, VPRO-Boeken, 3 februari 2013


Aristocratische en idealistische kunstenaar

De poëtische titel zal ongetwijfeld een uitspraak zijn van Kees Boeke. Het promotieonderzoek van Daniela Hooghiemstra gaat, aldus de ondertitel Het leven en De Werkplaats van Kees Boeke (1884-1966), over diens levensverhaal en zijn onderwijsideeën in de Werkplaats Kindergemeenschap (WK) in Bilthoven. Hij liet daar bijvoorbeeld beroepsmusici een concert geven samen met kinderen.

Kees Boeke was een wonderlijk mens, begint Wim Brands.
Dit wordt beaamd door Hooghiemstra. Vier jaar lang werkte ze aan haar proefschrift. Boeke bezat zoveel tegenstrijdigheden dat het moeilijk was vat op hem te krijgen. Hij zweefde boven de werkelijkheid. Daarom vond ze het interessant te zien hoe hij zich opstelde in de Tweede Wereldoorlog. Eerst probeerde Boeke tussen de klippen door te laveren om te zorgen dat zijn school open bleef, maar later nam hij joodse kinderen in huis op. Dat was ook de verdienste van diens vrouw Betty, dochter van de Engelse chocoladefabrikant Cadbury.

Daniela zat zelf op De Werkplaats, maar in een tijd dat Boeke al overleden was en het ideaal van het christen-anarchisme verbleekt was. Wel was de onorthodoxe sfeer nog voelbaar. Men leerde om zelf na te denken en kreeg daardoor wel eens problemen om zich in te voegen in het maatschappelijk leven.

Kees Boeke kwam uit een Doopsgezind milieu, maar had ook familieleden die aan wetenschap deden. Na zijn studie in Delft ging hij naar Engeland waar hij Quakers en zijn toekomstige vrouw Betty Cadbury ontmoette. Omdat hij preekte voor een goede verstandhouding met de Duitsers, werd hij het land uitgezet. Samen met Betty ging hij in 1918 naar Bilthoven. Omdat de villa was ingenomen door landlopers, bivakkeerde het gezin in tenten. In een koude winter kostte dat bijna het leven aan een van de kinderen. Kees en Betty gaven het familiekapitaal weg aan goede doelen, weigerden belasting te betalen en zetten zich in voor het pacifisme. Kees kwam daardoor wel eens in de gevangenis.

Boeke was altijd op zoek naar iets hogers. Hij was na de Eerste Wereldoorlog niet de enige. Vele gelijkgestemde pacifisten kwamen in Bilthoven samen. Als kind van een dominee besefte hij dat er meer was dan de platte werkelijkheid. Tegelijk stond hij heel kritisch tegenover de kerk. Wellicht is de term kunstenaar nog het meest van toepassing op Boeke.

Toen Betty stierf hoorden de kinderen, na een leven in armoede, dat er een aanzienlijk bedrag op hun bankrekening stond. Het is de vraag of Boeke daarvan geweten heeft. Zelfs de dochter van Boeke kwam er nooit achter wat haar vader wist. Het geld was voor haar een verrassing.

In haar boek spreekt Hooghiemstra geen oordeel uit over Boeke, maar ze vond het onverantwoord dat hij zijn kinderen in een koude tent liet slapen. Dat tentenkamp was ook een keerpunt. Daarna zette Boeke de WK op. Juliana stuurde haar kinderen er naar toe. Aristocratische en idealistische ideeën kwamen erin samen. Boeke hechtte veel waarde aan het eigen initiatief. Hij was tegen de hiërarchie en liet Beatrix de vloeren vegen en de ramen te lappen om haar te laten voelen hoe het is om een mens te zijn.

Hier een artikel uit de Volkskrant ter gelegenheid van het 75 jarig bestaan van de WK.
  

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen