Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 16 januari 2013

Het brein van de bankier, Tegenlicht, 1 januari 2013


Psychopaten beheersen de financiële wereld

Joris Luyendijk hield vanaf september 2011 voor The Guardian een blog bij over bankiers in de City, het financiële hart van Londen en misschien wel van de wereld. Hij legde zijn oor te luisteren bij een aantal anonieme bronnen en concludeert dat er vijf jaar na de kredietcrisis nog weinig ten goede veranderd is. De schade is, beter gezegd, niet te overzien.

Vanwege zijn blog werd Luyendijk uitgenodigd door een Britse parlementscommissie om zijn mening te geven over de toestand. Banken denken alleen aan zichzelf, zegt Luyendijk in zijn beste Engels. De regels voldoen niet. De bankenwereld is een katholicisme zonder de hel. Banken zijn waterstoffen die boven de maatschappij hangen. Een vrouw van een bankier zegt dat ze op grond van het interview dat Luyendijk met haar man had, begreep waar hij mee bezig was. De harde koppen, die, begeleid door sinistere muziek, vertraagd over het scherm rollen, zetten de toon wat betreft deze schimmige materie.

In deze uitzending van Tegenlicht laat Luijendijk zien hoe dat zover heeft kunnen komen Hij laat daartoe insiders aan het woord, zoals de vroegere trader Geraint Anderson die twaalf jaar in de City werkte en het boek Cityboy schreef over de arrogante personen die hij daar tegenkwam. Hij vreest soms op straat in elkaar geslagen te worden vanwege zijn publicatie.  

Zijn collega Terri Duhon (zie foto) studeerde wiskunde en werkte voor JP Morgan. Ze kwam in een speelse omgeving waarin het was alsof ze monopolie speelden. Vooral het handelen in derivaten was interessant. Het was een intellectuele uitdaging om vernieuwend bezig te zijn. Door het hefboomeffect (leverage noemt Luyendijk dat voor de commissie) werden anderen erin meegesleept. Uiteindelijk heeft ze weinig spijt van haar werk. Volgens Luyendijk zijn de financiële modellen niet op rationele wetenschap gebaseerd maar op bluf.

Een uitspraak van de econome Ann Pettifor, die de bankier typeert als iemand die geheel vrij is in zijn doen en laten, wordt door Luyendijk bestreden. Ze begrijpt er niets van. Bankiers hebben een vreselijk leven, omdat ze winst moeten maken. Het systeem heeft alleen verliezers, ook de best betaalde bankiers behoren daartoe. We moeten ze knuffelen, zegt Luyendijk, en niet van ons afstoten maar hen aanspreken op hun daden lijkt me meer van toepassing.

De Vlaamse psycholoog Peter Sioen coacht managers in de City en ziet veel hebberigheid, die te maken heeft met processen in de hersenen. Onder de jonge topmanagers komen veel psychopaten voor, die bulken van de testosteron. Hij maakt de vergelijking met heroine-verslaafden, die ook steeds geslepener worden om hun quotum binnen te krijgen. Banken haalden dit soort karakters binnen om winsten binnen te halen. Luyendiijk relativeert de uitspraak dat bankiers psychopaten zijn, maar ze worden wel getolereerd en gevierd als ze successen boeken.  

John Coates is een eerdere trader en neurowetenschapper. Hij weet uit eigen ervaring hoe het voelt om een handelaar te zijn. Hij voelde zich een superheld door de risico’s die hij nam. Zijn werk was verslavend, veroorzaakte een roes. Als wetenschapper probeerde hij dit te verklaren. Veel ellende komt volgens hem voort uit het denken in een scheiding tussen lichaam en geest. Traders dachten dat ze over water konden lopen. Een overwinning droeg bij tot de volgende. Voor de biologie van het succes haalt hij John Manning aan, die op grond van de lengte van de vingers van een man zijn testosterongehalte kan bepalen.
Luyendijk zegt dat veel financiële modellen zijn ontworpen door personen met Asperger. Ze gaven onze wereld vorm vanuit een onjuist beeld ervan. Stijging van testosteron en winst gingen samen tot op zekere hoogte, waarna het tegen zichzelf keerde en rampzalig werd. Coates stelt dat dit komt omdat er geen herstelperiode in acht werd genomen. Luyendijk zegt dat banken alles naar zichzelf toe redeneren en onverantwoorde risico’s aangaan. De crisis van 2008 leidde tot een grijze toestand waarin geen vragen werden gesteld. Er waren geen griezels die op een samenzweerderige manier iets vreselijks hadden gebrouwen. Iedereen had eraan mee gedaan om een financiële puinhoop te scheppen.

Coates gaat in op de vraag hoe onzekerheid de markt beïnvloedt. De stof cortisol speelt daarin een rol, die angstig maakt. Sioen zegt dat zijn cliënten samen de regels overtraden. Volgens Anderson zegt is de markt een irrationeel beest en worden traders geregeerd door angst en hebzucht. De rode cijfers maakten machtigen tot machtelozen. Sommigen pleegden zelfmoord, soms alleen op grond van angst voor negatieve berichtgeving. Volgens Luyendijk zijn de winnaars ook verliezers omdat ze het contact met de werkelijkheid kwijt zijn geraakt. We denken dat we in onze democratie zelf beslissen maar hebben die macht overgedragen aan personen die enkele loyaliteit met ons hebben en als sector niet van hun plek te krijgen zijn.    

Hier meer over de uitzending, hier mijn recensie van Het vingerboek van John Manning.



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen