Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 16 oktober 2016

Theaterrecensie: Troje Trilogie, Toneelschuurproducties, Toneelschuur, 15 oktober 2016


Essentie van krachtige tekst in volle omvang naar voren gebracht

Troje Trilogie is een drieluik geschreven door Koos Terpstra over de ongelukkige Andromache, weduwe van Hector, die zijn stad verdedigde in de Trojaanse oorlog, maar door Achilles gedood werd. Boeiend is vooral de verbinding die Terpstra legt met de actualiteit. Onder andere die van de oorlog die wij allemaal niet willen maar die zich toch voor onze voeten afspeelt. Of het nou de oorlog tussen groepen is of tussen individuen die een relatie met elkaar onderhouden. Terpstra bracht heel veel facetten van die menselijke strijd samen op een veelkleurig palet en gaf regisseur Paul Knieriem daarmee de moeilijke opdracht om dit wijd vertakte verhaal over de onfortuinlijke weduwe handen en voeten te geven. Dat ging hem wonderlijk goed af.

Over kleuren hoeven we het niet te hebben. De vijf spelers die aan het begin van het eerste deel naast elkaar op het toneel staan zijn allen in het zwart gekleed, al zijn de nuances groot. De doorkijkjurk van de wulpse Hermione is van een heel ander soort dan de doorzichtige blouse van Andromache. De laatste doet eerder aan rouw denken. De vrouw is deerniswekkend. In elk van de drie delen, die in de tijd terugverteld worden, krijgt ze te maken met verlies. In het eerste deel is dat haar vijfjarige zoontje Molossus, zeven jaar eerder haar net zo oude zoontje Astyanax, in de Trojaanse oorlog haar geliefde man Hector. Het lot is haar zeer onwelgevallig omdat ze na alle leed ook nog eens als slavin uit Troje wordt meegenomen door Neoptolemos, de zoon van Achilles.

Het zwart witte toneelbeeld, waarin de snelle psychologische wendingen zich afspelen, is prachtig om te zien. De scherven plexiglas die over het podium liggen uitgestrooid kunnen gezien worden als resten van het roemrijke verleden van Troje. In het tweede deel, meen ik, waarin de meester en zijn hoer hun ongelijkwaardige relatie bespreken, pakt Neoptolemos zo’n scherf op en vraagt zich af wat de zin geweest is van de afbraak van de stad. In het laatste deel zien we de imposante zuilen nog voordat ze tot scherven verbrokkelden. In dit decor wordt de discussie over de zin van de oorlog gevoerd, geInitieerd door Andromache die al zoveel ellende heeft gezien na de moord op haar vader en broers dat ze oprecht kiest voor de ingeving van haar hart. Dit nooit meer. Het wrange is dat haar, zo weten de toeschouwers al na de eerste twee delen, nog veel meer leed te wachten staat.

De rol van hoofdrolspeler Janneke Remmers (zie foto) is fenomenaal. Een lust voor het oog en het oor. Ze speelt Andromache zo naturel en intens, dat men de tranen in de ogen krijgt van de vreselijkheden die ze moet doorstaan. Zelfs als ze zelf ook niet zuiver op de graat is en vol met haatgevoelens zit. Niets menselijk is haar vreemd. De wanhoop is haar op het lijf geschreven. De waanzin is ze nabij. Daarbij krijgt ze alle ruimte door mooi tegenspel van Loek Peters in zijn rol van Neoptolemos en van Keja Klaasje Kwestro die in het eerste deel de rol van Hermione speelt en in het derde deel die van Cassandra, de dochter van Hecabe, die Andromache in het gezin opnam nadat zij de rest van haar familie kwijt was geraakt.  

Te midden van alle ellende is er gelukkig ook nog ruimte voor humor. Die wordt vooral ingebracht door Kwestro als de stampvoetende Hermione, de bruid van Neoptolemos, die in het eerste deel de macht van de eerdere minnares Andromache vreest en haar het liefst meteen het paleis uit wil hebben. Haar vader Menelaos (George Tobal) geeft Andromache een vel papier waarop zij haar vertrek vastlegt na het afscheid van haar zoontje. Een van de meest stuitende scènes uit de voorstelling speelt zich af terwijl Andromache aan het schrijven is. Ondertussen vertelt Hermione doodleuk aan haar vader dat zij Molossus gedood heeft.

In het laatste deel heeft Kwestro ook meteen de lachers op haar hand. Dit maal in de rol van priesteres Cassandra die eerder de kunst van het waarzeggen verstond. Helaas is deze rol veel meer karikaturaal. Hecabe (Oda Spelbos) neemt in dit deel de rol van tegenhanger van Andromache beter waar. ‘Je geeft hem geen snoep, hè?’ waarschuwt Andromache haar als ze het podium verlaat om naar Astyanax te gaan. Ze is in haar spierwitte pakje als een moeder die iedereen te vriend wil houden, maar heeft geen ruggegraat als blijkt dat dit niet lukt. Spelbos weet dit mooi weer te geven in haar mimiek. Dit doet me denken aan het fraaie stille spel tijdens het eerste deel waarin de toehoorders met grote concentratie de schermutselingen tussen Andromache en Hermione volgen. Het is daarbij ongewoon grappig dat Hermione refereert aan de spoedige thuiskomst van Neptolemos die naast haar staat. Hij knikt, verheven boven tijd en ruimte, zijn bruid welwillend toe.    

In het tweede deel waarin de machtsverhouding tussen Andromache en Neptolemos uitgeplozen wordt, wordt spanning toegevoegd door de boventiteling die, net als in de tekst van Terpstra, de dagen aangeeft waarin langzaam duidelijk wordt hoe Astyanax aan zijn eind is gekomen. Andromache kijkt af en toe vertwijfeld naar het digitale bord, waarop de dagen wegschieten. Alleen in het derde deel valt de spanning soms wat weg. Dit kan komen door de lengte van de voorstelling, die overigens al behoorlijk ingekort is vergeleken met de oorspronkelijke voorstelling van Theater van het Oosten, het huidige Oostpool. Wellicht kan regisseur Knieriem nog wat werk verzetten om de laatste puntjes op de i te zetten voor de première van aanstaande donderdag. Anderzijds is het eind ook het begin en is het niet vreemd dat de eerste beelden meteen al knisperen van de spanning, niet alleen door het plexiglas.  

Hier mijn verslag van het gesprek dat Loek Zonneveld met Koos Terpstra en Paul Knieriem had in het kader van Eerste hulp bij kunst.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen