Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 20 december 2014

Theaterrecensie: Bedrog, Harold Pinter, Toneelschuur, Haarlem, 19 september



Mooi vormgegeven spel over een driehoeksverhouding

Het toneelstuk Betrayal van Pinter is sinds 1987 al vaak opgevoerd. In het Nederlandse taalgebied waagden gerenommeerde toneelgroepen als Stan en Toneelgroep Amsterdam zich aan dit - in achterwaartse richting geschreven - overspeldrama, spelend in de jaren 1975 en 1968 tussen literair agent Jerry en galeriehoudster Emma, echtgenote van uitgever Robert. Dat Barakoeda i.s.m. Nachtgasten iets extra’s aan de driehoeksverhouding toevoegen, bleek wel uit de zaal die tijdens de première vijf kwartier lang muisstil was.

Meteen al de opstelling met stoelen op het podium is verrassend. Een deel van het publiek neemt daarop plaats. De spelers lopen negen scènes lang tussen hen door. Emma vraagt tijdens de voorstelling aan iemand om haar schort vast te knopen en een ander om een fles drank open te draaien. De openbaarheid staat in een mooi contrast tot het geheime verbond en straalt warmte uit in een ijzig menselijk drama. Een oud nummer van de Rolling Stones en later van Queen en Tina Turner zorgt voor veel sfeer.

De eerste scène wordt gespeeld tussen Emma en Jerry, beiden gekleed in regenjassen. Het is Londen, 1977. Ze spreken over hun zevenjarige relatie die twee jaar daarvoor eindigde. Emma vertelt dat ze Robert heeft ingelicht over hun relatie. Jerry is overstuur. Hoe kon Emma zijn beste vriend, met wie hij als literair agent ook zakelijk omgaat, daarover verteld hebben? Emma zegt dat ze een nacht lang gepraat hebben, waarin Robert een verhouding bekende en zij niet kon achterblijven. Jerry en Emma vragen elkaar verschillende keren hoe het gaat en krijgen zoals dat gaat steeds minder oppervlakkige antwoorden. Emma vraagt ook naar Judith, de vrouw van Jerry en diens twee kinderen, al was het gebruik om nooit namen te noemen. Jerry refereert aan de keer dat hij de jonge dochter van Emma in de lucht gooide, tot drie maal toe en tot plezier van allen.  

In de tweede scène nodigt Jerry Robert uit om over de bekentenis van Emma te praten. Hij vreest dat zijn beste vriend hem niet meer wil zien, maar Robert doet alsof hij niet boos is. Hij vertelt dat hij al vier jaar daarvoor van hun relatie wist. In een mooi uitgespeelde scène van jaren daarvoor spreekt hij Emma aan op een brief die zij van Jerry ontving. Hij herkende het handschrift. Na lang doorvragen bekent Emma dat zij en Jerry en liefdesverhouding hebben, die ze in een flat in Noord praktiseren. Tijdens dezelfde scène leest Emma een boek van Spinks, een nieuwe schrijver, geprezen door Jerry en afgekeurd door Robert. Ze doet alsof ze geboeid leest maar heeft ondertussen meer aandacht voor het publiek.  

De kleding die begint met regenjassen wordt in het stuk steeds schaarser. Steeds meer ontdaan van vormelijkheid, steeds meer casual, zoals de verhoudingen waren in 1968 toen Jerry tijdens een feestje helemaal gek werd van verliefdheid op Emma.

Het verhaal speelt in het literaire milieu en bevat veel humor zoals over Benders en Spinks, auteurs die voor grappige verdeeldheid tussen de spelers zorgen of over een partij squash, die Robert graag met Jerry speelt, maar dan wel zonder het bijzijn van Emma, die zich daarop natuurlijk zwaar beledigd voelt. Als Robert Jerry naar zijn mening daarover vraagt, kan die natuurlijk niets zeggen en geeft een ontwijkend antwoord. Robert is toch al een macho man die lak heeft aan conventies en graag commandeert.  

Bedrog is een prachtig vormgegeven spel over een driehoeksverhouding, vertaald door Gerrit Kouwenaar, geregiseerd door Koen Wouterse en gespeeld door Margje Wittermans, Kees Boot en York Zwart.

Bijgewerkt, 20 december 2014 om 11:24 uur. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen