Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 16 december 2014

Sana Valiulina over Kinderen vna Breznjev, VPRO-Boeken, 14 december 2014



Op de bres voor het Rusland van Poesjkin, Dostojevski en Tolstoj

Sana Valiulina (Talinn, 1964) komt uit Estland, woont vanaf maart 1989 in Nederland en schreef de uitvoerige roman Kinderen van Breznjev over de periode vanaf de jaren zestig waarin het Sovjet imperium al kraakte en onderwereld en bovenwereld nauw met elkaar verbonden raakten. Tot de dag van vandaag aan toe, zegt Wim Brands met een ondertoon van spijt in zijn stem.  

Brands vraagt haar naar haar eerste herinnering uit de Sovjet tijd.
Sana noemt een begrafenis van een oude onbekende partijleider op televisie. Ze was een jaar of drie, vier oud en realiseerde zich opeens dat mensen sterfelijk waren. Ze raakte in paniek en werd door haar moeder getroost. Ze weet nog hoe de seksuele vrijheid en de uitbundige verlichting in het Westen, die ze op de Finse televisie zag, lokte. Het was voor haar een venster op een andere wereld, een ander leven. Ze werd opgevoed als Sovjet burger maar zag op school een programma, uit Finland uiteraard, over Disneyland hetgeen een omstotelijk bewijs voor haar was dat in die andere wereld veel mogelijk was. Ze praatte erover met een vriendinnetje, die het niet met haar eens was. De moeder van het vriendinnetje sprak haar eigen moeder erop aan, die tegen Sana zei dat ze haar mond moest houden.

Brands begint over de verschillende perioden die in Kinderen van Breznjev aan de orde komen en vraagt Sana naar haar generatie, hoe ze die zou omschrijven.
Sana vertelt over de periode Breznjev, dat ze dachten dat die nooit over zou gaan, totdat de man overleed en er een en ander veranderde. Tijdens de perestrojka verscheen de cultfilm Assa van Sergei Solovjov, waarin een underground zanger zegt dat zij een generatie van straatvegers en nachtwakers zijn. Dit is ook overdrachtelijk bedoeld, omdat men zich niet kan ontplooien. Sana werd opgevoed met rolmodellen als het jongetje Pavel Mozorov, die zijn vader aangaf omdat hij weigerde graan af te staan aan de bolsjewieken. Ze vraagt retorisch en aangedaan aan Brands wat voor invloed dat soort rolmodellen op haar leeftijdsgenoten had en zegt er meteen achter aan dat ze teveel praat.

Brands ontkent dit lachend, zou willen dat ze urenlang door praatte en vertelt dat hij van de generatie Nix was. Hij gaat verder met de laatste periode in de roman, waarin een onbuigzame boekhouder voorkomt.
Sana vertelt over de fictieve provincie Gasolia met als hoofdstad Pegelburg in het vierde deel waarin deze boekhouder onkreukbaar blijft. Ze wilde ermee aantonen dat de vrije wil bestaat en dat moed nodig is om voor de waarheid te kiezen. Met de boekhouder loopt het overigens niet goed af. Ze legt een verbinding met de Russische traditie en haalt Tsjechov aan dat zei dat de Russen hun slavenmentaliteit druppel voor druppel uit zich moeten persen. In het derde deel voert ze een intellectueel op, die geld rook en daarbij vond dat het doel alle middelen heiligde. Sana stelt dat de moraal in Rusland al met de revolutie in 1917 is afgeschaft en dat men zichzelf en anderen verloochende.

Brands vindt dat Sana met haar Russische roman de Nederlandse literatuur verrijkt heeft.  
Sana zegt dat ze zichzelf graag waanzinnige - al is dit bijvoeglijk naamwoordig wellicht niet zo gelukkig gekozen - doelen stelt en iets groots wilde verrichten al keek de hele
Russische literatuur over haar schouder mee. Ze noemt die een wonder van vrijheid, onevenredig aan de maatschappij, waarin ook gepassioneerd filosofie bedreven wordt. Russen houden er niet van om urenlang abstract te denken, maar verpakken hun ideeën in romans. Bij Dostojevski eten de ideeën de mensen op. Hij voorspelde al het Poetinisme.

Brands vraagt zich af of Poetin Dostojevski gelezen heeft.
Sana zegt dat Poetin, Stalin en Breznjev een ander Rusland vertegenwoordigen dan Poesjkin, Dostojevski en Tolstoj, waarop Brands als afsluiting stelt dat we het laatste Rusland weer terugstelen. Dat zal een droom zijn.  





Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen