Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 10 december 2014

Janine (2011), documentaire van Paul Cohen



Janine speelt het spel mee

Paul Cohen volgde drie jaar lang violiste Janine Jansen op haar weg langs de concertpodia overal in de wereld. Daarnaast deed Jansen ook nog veel opnames, signeerde ze en liet ze zich zelfs verleiden tot een nummer in de glossy Linda. Wellicht was dat laatste de druppel die haar teveel werd. In ieder geeft de schrijnende tegenstelling tussen de liefde van Jansen voor de muziek en het kille vermarkten van haar persoon een sterke twist in de documentaire.

Cohen begint met de grappige gezichtsuitdrukkingen Jansen terwijl ze in Hamburg samen met een orkest onder leiding van Paavo Järvi een vioolconcert van Beethoven opneemt. De vervoering en de overgave straalt van haar gelaat af. Ze vertelt dat ze al op jonge leeftijd met het vioolconcert bezig was, dat geacht werd alleen voor volwassenen geschikt te zijn, waardoor ze een angst ervoor kreeg. Järvi spreekt van een mentale druk die iedereen voelt vanwege het legendarische karakter van dit concert.
Jansen speelde het voor het eerst op twintig jarige leeftijd samen met Jaap van Zweden in Harderwijk. Hoewel de repetities goed gingen, vond ze de uitvoering een drama. Na een periode van vijf jaar nam ze het stuk weer op. In het begin was het weer eng, maar ze was daar snel overheen. Het is een van haar lievelingsstukken. Tijdens de opname in Hamburg krijgt ze kramp in haar voet. Järvi lacht dat een beetje kwelling haar spel ten goede komt. Een orkestlid verhelpt de pijn. Järvi zegt dat de orkestleden volledig achter haar staan omdat ze gevoelig en eerlijk als een kind is.

Componist Victor Kissine vertelt over een telefoontje van violist Philipp Hirschhorn, die opgewonden was over het spel van Jansen. Zelf zegt ze dat zijn lessen haar veel energie gaven. Tijdens het herdenkingsconcert voor Hirschhorn componeerde Kissine voor alle leerlingen een noot en voor Jansen de laatste die ze lang aanhield. Kissine zegt dat Hirschhorn zonder compromis de volledige vrijheid zocht en die ook doorgaf aan zijn leerlingen. Jansen zegt dat hij haar inspireerde om het beste uit haar spel te halen.

De uitgever van het blad Linda ziet wel iets in een eenmalige uitgave volledig gewijd aan Jansen. Hij noemt haar een mannenvrouw en wil met haar meer vrouwen bereiken. Tijdens een festival in Dubrovnic wordt Jansen voor het blad geïnterviewd. Ze zegt dat ze niet weet of ze religieus is, ze kan het niet benoemen. De interviewer zegt na afloop dat het niet meevalt om een kunstenaar te ondervragen. Het zijn meestal saaie mensen. Kissine zegt dat Jansen erin gezogen werd.

Violist Julian Rachlin werd meteen verliefd op Jansen en had tussen 2002 en 2007 een relatie met haar. Nog steeds is hun band sterk. Hij vertelde haar dat ze uit haar woonplaats Soest weg moest om het hoogste te bereiken. De wereld van agenten, lang vooruit plannen en veel reizen waren de prijs die ze daarvoor moest betalen. Hij vertelt dat Jansen door Hirshhorn gefascineerd werd en dat dit wederzijds was. Terwijl Rachlin zelf een wetenschappelijke benadering over zijn spel verkiest, wil Jansen nooit weten wat ze doet. Na het optreden kan men op weinig mensen terugvallen, zegt Rachlin. Men dient in vorm te blijven en tijdens onderonsjes te blijven glimlachen. Tot op zekere hoogte moet men het spel ook meespelen.

Jansen converseert tijdens haar spel, zegt Maxim Rysanov, een andere jonge violist, die een symfonie van Bach met haar speelde. Jansen zegt dat Bach op zichzelf staat, maar daardoor zo moeilijk is. Tijdens opnames van Bach’s Chaconne raakt ze met zichzelf in de knoop, omdat ze het stuk perfect wil spelen, maar daardoor de ziel uit de muziek haalt. Na een onderbreking is de klus in een paar dagen geklaard. Kissine denkt dat Jansen voorzichtig moet zijn met tweehonderd optredens per jaar over de hele wereld. Jansen geeft in een taxi toe dat ze extreem moe is. Ze zou wat meer tijd voor zichzelf willen. De beelden van de verlaten, door neonlicht beschenen donkere snelweg spreken voor zich. Het is de tijd voor haar burnout.   

Hier Bach’s Chaconne door Janine Jansen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen