Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 27 juli 2016

Recensie: Er moet iets gebeuren (2015), Maartje Wortel


Literatuur die laat zien wat mensen denken als ze denken wat ze willen

De foto van Maartje Wortel (Eemnes, 1982) binnenin Er moet iets gebeuren intrigeert. Alles in haar gezicht drukt intensiteit uit. Dit komt ook terug in de meeste van de dertien verhalen die de bundel telt. Hierin is ook het hilarische verhaal Daar is de hond opgenomen, dat ze eerder in De Revisor publiceerde, zoals ik schreef in mijn bespreking van de roman Half mens (2011). Na de tweede roman IJstijd (2013) is het leven nog steeds geen vanzelfsprekende zaak, zoals de jongeman Alex ervaart in Hoe het was, waarin hij op een eiland zit om na te denken over zijn relatie, maar daarmee boeit Wortel nog steeds de lezer, die van alle relativering en verwondering over onze manier van doen gemakkelijker gaat ademen. 

Het proza van Wortel is helder, doorschijnend alsof een wind die door onze hoofden waait en alles weg blaast wat overbodig is en het overgeblevene in een nieuw perspectief zet, al is dat niet probleemloos. In het langere verhaal Een schrijver II - om het te onderscheiden van een verhaal met dezelfde titel uit Dit is jouw huis (2010) - raakt een jonge schrijfster in de zomer van 2014 in de ban van de rug van een Turks barmeisje, terwijl ze tegelijkertijd reflecteert op haar schrijversleven en daarin ook enige achtergrond over Daar is de hond geeft. Taal is dood, zo ervaart ze in de relatie met de Turkse. Alles kan zomaar door je vingers glippen. Een vaste basis in het leven ontbreekt. Dat zien we vaker in de andere verhalen. Het titelverhaal gaat over de dringende wens van een getrouwde vrouw dat er na de dood van haar zoon iets in haar relatie moet gebeuren, maar op de onmacht van haar man stuit, in Tomer en Elias doen een broer en een zus een poging de losheid van elkaar op amateuristische wijze op te heffen, in Een honger te stillen is een mevrouw zo contactarm dat ze een student een kamer aanbiedt op voorwaarde dat hij haar dagelijks aanraakt.

In al deze verschillende voorbeelden wordt het menselijk tekort scherp in beeld gebracht. Daarbij is het ook nog fraai opgeschreven. De vergelijkingen in de verhalen zijn sterk zoals in het met Engelse uitdrukkingen doorspekte Nachtruiters waarin een lid van een hedendaagse stoere jongensgroep die zich achterover laat vallen in het zand, daar languit lag met zijn armen en benen wijd, zoals in een tweepersoonsbed wanneer men alleen is. Ook beelden als van een oude man die in zijn verzorgingsflat de windmolens in de verte probeert aan te blazen zullen niet snel vergeten worden. Spannende openingen trekken de lezer meteen het verhaal in, zoals in het genoemde Nachtruiters: ‘We hadden regels opgesteld die we uit ons hoofd kenden.’ Dit maakt meteen nieuwsgierig naar de regels die de jongens hebben afgesproken. Een plot is niet eens nodig. De lezer wordt met meest gepakt door een invoelbare inhoud, zoals in het eerste verhaal Het kamp dat over Liseth handelt die zich niet begrepen voelt door haar vrouwelijke therapeut en daarom op een houthakkerskamp gaat.

De verhalen zijn niet allemaal even sterk, zoals Een kleine planeet dat in de je vorm geschreven is of Het is al gebeurd over een vader die zijn dode zoon mist, maar het laatste korte verhaal Niemand gered waarin een verliefd stel in het gras praat over de overbodigheid van een begin dan wel een eind van een verhaal, maakt alles goed.

De auteur in De schrijver II bezweert dat ze in haar derde roman, die Camping gaat heten, de mensen niet meer op het verkeerde been zal zetten. Tegen een Nederlandse vriendin die niet snapt dat ze de Turkse barmeid niet laat voor wat is, zegt ze dat zij in haar verhalen laat zien wat mensen denken wanneer ze kunnen denken wat ze willen. Dat is niet eens zo’n slechte invulling van literatuur.

Hier mijn bespreking van Half mens, hier die van IJstijd.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen