Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



maandag 25 juli 2016

Het Filosofisch Kwintet over de onafhankelijkheid van de financiële sector, Bimhuis, 24 juli 2016


Grootgeldbezitters kunnen nog eens een sigaar opsteken

De laatste aflevering van de serie over de onafhankelijkheid van verschillende maatschappelijke sectoren ging over de financiële sector. Het lijkt een inkoppertje, want, zoals Clairy Polak al zegt: wie betaalt, bepaalt. In een maatschappij waarin rating agencies meer macht hebben dan een politicus komen sociale ideeën altijd op de tweede plaats, zoals treffend werd aangetoond in de documentaire Inside Obama’s White House waarin gelijktijdig met een toespraak van minister Tim Geithner over oplossingen voor de crisis in de huizenmarkt de dalende beurskoersen in beeld werden gebracht. Dat blijkt ook in het gesprek met de drie gasten, filosoof Jelle Baardewijk (links op de foto), econoom Arnout Boot (midden) en econoom Dirk Bezemer (rechts). Zelfs personen die door de wol geverfd zijn in de economische wetenschap, kunnen niet zo gauw een oplossing voor dit probleem leveren.

Polak begint met een nogal flauw voorbeeld over de pensioenen die wellicht in de toekomst minder waard zullen zijn en gaat dan door met een vraag over de omschrijving van het financiële systeem. Dat loopt volgens Boot dwars door de maatschappij heen en zich daarin vertakt tot in de haarvaten. Bezemer zegt dat het een macht op zichzelf geworden is en Baardewijk maakt een onderscheid tussen de reële en de financiële economie, waarbij de dienstbaarheid van de laatste aan de eerste is omgedraaid. Bout zegt dat dit door de handel in aandelen gekomen is. De uitspraken doen Ad Verbrugge aan Marx denken. In de kapitalistische maatschappij zijn waren een middel om meer geld te verdienen.

Bezemer komt met een belangrijk begrip dat in de verdere discussie een rol blijft spelen, namelijk financialisering. Daarbij wordt een product of dienst in financiële termen uitgedrukt. Hij geeft als voorbeeld dat een student daardoor tot een studiekeuze kan komen die het meeste geld opbrengt, zeker in een tijd waarin een schuld moet worden terugbetaalt. In plaats van uit te gaan van de eigen talenten of ambities richt men zich naar het geld. Het gevolg van dit systeem op krediet is volgens Baardewijk dat men zwaar in de problemen komt als er onvoorziene omstandigheden optreden, Boot wijst op het gevaar dat bedrijven zich steeds meer op elkaar richten om niet uit de gratie van de aandeelhouders te vallen, waardoor de innovatie geremd wordt. Bezemer brengt in dat de financiële instellingen veel beloven, maar alleen maar afhankelijker maken.

Polak wil wel eens horen wat de krachten in de maatschappij zijn die de financiële sector in toom kunnen houden. Dat blijken de overheid te zijn, die de centrale bank als waakhond heeft ingesteld, het parlement en de burgers, die er bijvoorbeeld toe over kunnen gaan om met bitcoins te gaan betalen. De macht van de centrale bank blijkt gereduceerd door de Europese Centrale Bank en het parlement gelooft het wel in tijden dat het goed gaat en is machteloos als er een crisis optreedt. Boot zegt dat de belangen van de staat en de banken dusdanig met elkaar verstrengeld zijn, dat daar geen oplossing te vinden valt. Termen als dodelijke tango of omhelzing spreken voor zichzelf.

Dan wordt het tijd voor het goede leven. Baardewijk heeft al gezegd dat Adam Smith zich daar nog wel mee bezig hield en pleit voor meer bewustzijn over de macht van de financiële sector, ook vanuit de burger, maar Polak betwijfelt of we daar veel verder mee komen. De rol van de toezichthouders is ook al beperkt, want die moeten weten wat zich in de financiële wereld afspeelt en worden er zelf in getrokken. Verbrugge pleit voor een zorgplicht voor de bankier, zoals geldt in het Rijnlandse model van de economie. Het is in ieder geval de vraag of technische oplossingen ons uit de nood helpen. Voor pensioenproducten lijkt een collectieve regeling het beste en een staatsbank die niet kan omvallen is ook een idee. Verbrugge acht het belangrijk dat het vertrouwen in de bankensector hersteld wordt.

Boven de discussie hing tot het einde toe de vraag hoe we de macht van de financiële sector kunnen inperken. Wellicht brengt de technologie ons zover dat we de banken straks helemaal niet meer nodig hebben. In ieder geval was het een teken aan de wand dat tijdens de discussie het begrip sociale ongelijkheid niet gebezigd werd. Als het gaat om doorgronden, zoals Het Filosofisch Kwintet wil, werd de essentie weer eens gemist. Het bleef teveel een discussie voor een zomerse zondagmiddag. Gevaar zat er niet: de aandelenhandel wordt niet stilgelegd en meer macht voor Europese regelgeving is ver van ons bed. De grootgeldbezitters konden rustig achterover leunen en nog eens een sigaar opsteken.

Hier mijn verslag van Inside Obama’s White House.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen