Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 8 juli 2016

Recensie: De gewichtlozen (2014), Valeria Luiselli


Tegendraadse stijl doet smaken naar meer

Valeria Luiselli (Mexico stad, 1983) die afgelopen maand in Nederland De Gids lezing hield, is een nieuw fenoneem. De foto op de achterkant van De gewichtlozen van de jonge vrouw in een rode jas en een sigaret onhandig in de mond die met een moeilijk te doorgronden blik de wereld inkijkt, maakt nieuwsgierig. De geheimzinnigheid die ze uitstraalt spreekt ook uit de roman De gewichtlozen, waarin een vrouwelijke ik persoon vertelt over haar tijd als Mexicaanse medewerkster van een uitgeverij in New York en daarnaast over haar leven als schrijfster en moeder in een gezin met twee kinderen. Het is alleen al bijzonder dat ze haar oudste zoon de middelste noemt. Ze geeft daarvoor de volgende verklaring: ‘We zeggen dat hij de middelste is, want hoewel hij de oudste van de twee is, vindt hij het veel fijner als we hem ons middelste kind noemen. En hij heeft gelijk. Hij is de oudste, maar nog klein., dus noemen we hem onze middelste.’  

Luiselli grossiert in dit soort beweringen die tegen de werkelijkheid aan schuren en om de haverklap een onvoorspelbare twist aan het verhaal geven. Fictie en werkelijkheid gaan in de roman een nauwe band met elkaar aan, die tot het einde toe intrigeert. De Mexicaanse dichter Gilberto Owen, die net als de ik figuur in het Mexicaanse Sinaloa geboren werd, in New York in een handelskantoor werkte en in 1952 in Philadelphia overleed, is daarbij de spil. De ik-figuur wordt steeds meer door hem geboeid. In New York meent de zij hem, zoals de omslag aangeeft, in de spiegelende ramen van de subway te zien. Ook vindt ze pot met een verdord sinaasappelboompje dat ooit aan de dichter heeft toebehoord.

De ik figuur woont zelf in de buurt van de uitgeverij, maar neemt het niet zo nauw met haar privacy. Ze heeft vaak anderen over de vloer die bij haar slapen of wonen en die boeiend beschreven worden. Ze trekt ook wel eens bij een ander in om rust te vinden. Dat leidt dan weer tot onverwachte situaties, zoals met een man die haar oppikte na een feest en naar zijn appartement leidde.

De verhoudingen binnen haar gezin ogen net zo vreemd als die tijdens haar vrijgezelle bestaan. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het spel verstoppertje dat ze op een minder gebruikelijke wijze dan gewoonlijk met elkaar spelen, zoals uit een uitspraak van de ik figuur blijkt. ‘De middelste verstopt de baby en ik moet dan naar haar op zoek.’ Een paar bladzijden verder is ze kwaad omdat de middelste de baby in een van de laden van de koelkast had verstopt. Haar man is filmmaker en leest de fragmenten die zijn vrouw aan het papier toevertrouwt en vraagt zich bezorgd af hoeveel daarvan op de werkelijkheid gebaseerd is. Later krijgt hij zelf een verhouding met een vrouw in Philadelphia, de plaats waar Owen stierf.

De gefragmenteerde vorm waarin Luiselli haar roman giet, leent zich niet voor een snelle lezing, maar brengt wel een intense en vervreemdende ervaring teweeg. Door de eigen inbreng van Owen in het tweede deel komt het gewone tijdsbesef steeds meer onder druk te staan. De verbrokkelde geschiedenis vormt een puzzel met vele stukjes die op hun eigen manier glanzen, zoals bijvoorbeeld in de reacties van de kinderen. De baby komt helaas nog niet verder dan één woord zinnen zoals papa, maar de middelste kan heel verrassend uit de hoek komen en toont zich daarmee een echte zoon van de ik figuur, zoals blijkt uit het leesfragment.

Af en toe doet het boek cultachtig aan. De gewichtlozen, dat vertaald werd door Merijn Verhulst, verwijst behalve naar Gilberto Owen ook naar dichters als Federico García Lorca, Louis Zukofsky en Ezra Pound en is typisch een schrijversroman, die voor iemand die niet zo is ingevoerd in de poëzie van bovengenoemde personen, ongetwijfeld de nodige geheimen verborgen houdt. De magische aspecten in het verhaal maken echter veel goed. De tegendraadse stijl die ook zichtbaar is in het portret van Luiselli doet naar meer smaken.

Hier een leesfragment op de site van Athenaeum Boekhandel.



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen