Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 26 januari 2014

Recensie: IJstijd (2013), Maartje Wortel



Contactproblemen in een kille wereld waar iedereen voor zichzelf leeft

De nieuwe roman IJstijd van Maartje Wortel bestaat uit twee delen die zich afspelen in de periode waarin hoofdpersoon James Dillard, bekend van Halfmens, in twee verschillende hotels leeft. In het eerste deel is dat het Arena Hotel met vier sterren in Amsterdam Oost, in het tweede deel een Stay Okay in dezelfde buurt (overigens las ik verschillende keren in het eerste deel dat James in het Amstel Hotel verbleef). James Dillard is er in die tijd niet op vooruitgegaan. Zijn liefde met Marie is beëindigd en de schrijverij heeft hem geen succes gebracht.

IJstijd begint veelbelovend. James bevindt zich in materieel gunstige omstandigheden, dat hij champagne en kroketten kan eten, al komt die overdaad voort uit het feit dat zijn ouders niet voor hem kunnen zorgen. Zijn moeder kan hem vanwege haar zaken niet thuis bieden, zijn vader, een voormalig militair die op vredesmissie in Bosnië is geweest, leeft samen met zijn eigen vader, half en half in Nederland en op Hawaï.

Vanwege de contactproblemen die daar ongetwijfeld mee te maken hebben, gaat James langs bij de praatgroep in de buurt. Hij steekt weinig van de adviezen op maar ontmoet wel de ‘woest aantrekkelijke’ Marie in het fietsenhok. James en Marie krijgen een verhouding met elkaar die niet vanzelfsprekend is vanwege hun particuliere levensopvattingen. De naïeve instelling van James is daarbij toonaangevend en wordt humoristisch en origineel beschreven.
‘Ik bel je morgen, dan kunnen we misschien koffie gaan drinken om het erover te hebben,’ zegt de uitgever als die James uitnodigt voor een gesprek over een door hem te schrijven boek, waar James niet veel trek in heeft. ‘Koffie drinken kan altijd.’ Het brengt James op het volgende droge commentaar: ‘Je hoeft maar één willekeurige koffiezaak in te lopen om te weten dat het waar is.’ In de praatgroep houdt men de jassen aan, hetgeen James tot de constatering brengt dat men snel weer weg wil, terwijl men daar juist komt om samen te zijn. Zo zijn er vele zaken in de maatschappij die op tegenspraken berusten.

De blik waarmee James naar vastgeroeste vormen kijkt, is amusant. Hij raakt gemakkelijk in verwarring over zaken die voor anderen als vanzelfsprekend gelden. Als kind al dacht hij dat de oppas, die hem op het hart drukte dat hij in bed moest blijven liggen omdat hem dan niets kon overkomen, hem vroeg te beloven dat er in bed niets kon gebeuren. Maartje Wortel leeft zich knap in in de gesteldheid van een man, met seksuele onlust. Hij is wel een vrouwelijke man, maar kent wel alle gevoelens die mannen over vrouwen hebben.

Zij blikt terug op de relatie tussen de anorexische Marie en James, die ondanks zijn kinderlijkheid ook een charlatan is die anderen graag het bos in stuurt. Ze kan dus zaken invoegen die voor de lezer nog niet aan de orde zijn, zoals een tocht die het stel maakte naar een Zweeds eiland omdat Marie dacht dat ze daar meer zichzelf kon zijn. Een dergelijk perspectief houdt de aandacht vast, omdat het vooruit loopt op spannende avonturen die nog zullen komen.

Helaas ontwikkelt het verhaal zich in het tweede gedeelte nauwelijks verder. De relatie tussen James met Marie en het schrijven aan de roman zetten zich voort zonder verrassende toon die in het eerste deel zoveel indruk maakt. Het gaat mis in de relatie als Marie aan James vraagt wat hij aantrekkelijk aan haar vindt en hij niet het juiste antwoord oplepelt. Het deel over schrijven is niet veel meer dan een exposé over de betekenis van je naam op de kaft te zien staan.

Het leven is geen gemakkelijke zaak in de romans van Maartje Wortel. Men dient, zoals een beeldspraak luidt, te springen in het zwiepende touw dat door anderen wordt vastgehouden en daartoe het juiste moment te bepalen. Leven vraagt lef, maar ook daarmee is er geen garantie dat het goed komt. Het blijft een hachelijke zaak, vooral als men zich doodstaart op de ander. Hoe kan dat ook anders, zou ik zeggen, in een ijstijd als de onze, waarin maatschappelijke ambities vervaagd zijn en iedereen alleen maar voor zichzelf leeft.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen