Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 17 januari 2014

Maartje Wortel over IJstijd, Athenaeum Boekhandel Haarlem, 16 januari 2014



Ontwapenende voordracht van schrijfster op zoek naar waarachtigheid

Maartje Wortel begint haar lezing in de Athenaeum Boekhandel Haarlem met het noemen van de plaats waar ze vandaan komt, Eemnes, omdat men dat vaak wil weten. Ze brak de School van Journalistiek af omdat ze het verzinnen van verhalen niet kon laten en deed daarna Tekst en Beeld aan de Rietveldacademie. Daar het filmen leerde ze kijken en daardoor weer schrijven. Haar stijl is heel erg op kijken gebaseerd.

In 2009 debuteerde ze met de verhalenbundel Dit is jouw huis. Ze moet er van haar vader bij zeggen dat ze daarvoor de Anton Wachterprijs kreeg. De recensente van het Parool vroeg zich af waarom het boek geschreven was. Maartje vatte dat op als een compliment. Het enige verhaal in de bundel dat echt gebeurd was en waarin iemand een kind in de achtertuin vindt, werd ongeloofwaardig gevonden. Twee jaar later kwam haar roman Half mens uit. Het is een verhaal vol losse flarden waarin het erom gaat hoe mensen elkaar zien, aaneen gepraat door James Dillard. De uitgever vond diens platte stem zo mooi dat die Maartje vroeg om meer met hem. Daarmee zou ze het publiek behagen.

Het verzoek zette Maartje aan het nadenken over hetgeen schrijven eigenlijk is. Daar gaat IJstijd over. Maartje dacht dat haar boodschap over het leven in deze tijd en over waarachtigheid duidelijk was, maar de bevindingen van de leesclub Das Mag, te vinden op Facebook, die IJstijd vooraf las, liepen uiteen. Velen vonden James Dillard, die gemodelleerd is naar een veertig jarige Amerikaan die Maartje in San Francisco leerde kennen, een loser. De recensies waren goed, behalve die in De Groene Amsterdammer.

Hoewel Maartje liever geen romanfragmenten voorleest, ontkomt ze daar niet aan. Het eerste fragment gaat over een praatgroep in een oude school waar James naar toe gaat en is te vinden op de site van Passionate, waar Maartje op haar eigen site naar toe linkt (zie hieronder). Later leest ze een korter fragment voor over de ontmoeting tussen James en Marie onder het afdak van het schoolgebouw. James beseft dat hij nooit iets heeft beleefd, raakt verliefd op de vervelende Marie, maar raakt haar ook weer kwijt en gaat een boek schrijven. Die tweede lijn in IJstijd gaat over schrijven. De redacteur van James doet zich voor als steun en toeverlaat, maar geeft weinig om hem. Maartje daarentegen heeft zich met dit onderwerp vrij geschreven.

IJstijd gaat over de moeilijkheid in deze moderne gejaagde tijd om contact te maken, de rust voor een ander te vinden, waarachtig te zijn in het contact. We zijn steeds maar bezig als Sisyfus de steen naar boven te rollen, zonder te begrijpen wat we doen. Hoofdpersoon Dillard kan alleen in de tegenwoordige tijd denken, waarmee elk verband met het verleden verloren is gegaan. Hij voelt zich alleen en gaat daarom naar de praatgroep. Een collega van Maartje vindt dat zij vrolijke boeken schrijft voor verdrietige mensen of omgekeerd.

Ze knipt wel eens stukjes van kinderen uit de brievenrubriek van Achterwerk in de VPRO gids die haar raken, zoals een stukje van een negenjarig meisje dat met een tak in bed slaapt maar zich daarvoor schaamt. Of een hartverscheurend stukje over een vrouw met een concentratiekampmerk op de arm in een Amsterdamse tram, die door een meisje daarop wordt aangesproken. Ze vertelt schaamtevol dat het een telefoonnummer is, probeert het eens te bellen en krijgt de Oba aan de lijn.     

Maartje schreef eerder columns voor NRC en Trouw en werd door De Nieuwe Liefde gevraagd een bijdrage te leveren aan een avond over zelfkennis, juist omdat zij die voor onmogelijk houdt. Het werd een vermakelijke column over haar scheve neus en de stelling van toneelschrijver Pirandello dat jezelf kennen sterven is. Het moeilijke van columns vond ze dat ze ergens iets van moest vinden tot ze erachter kwam dat het ook over zichzelf mocht gaan.  

Dat mag zeker. Haar onderwerpen gaan dieper dan de waan van de dag.   

Hier de website van Maartje Wortel met daarop twee mooie fragmenten uit IJstijd.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen