Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 21 september 2013

Wan Famiri (2012), documentaire van Geertjan Lassche



Surinaamse bloedbanden sterker dan politieke verschillen

Suriname kent een bewogen verleden van kolonisatie en slavenhandel. In 1975 werd het onafhankelijk, in 1980 werd een militaire coupe gepleegd door Bouterse. Hij vermoordde in 1982 vijftien politieke tegenstanders, waaronder André Kamperveen. De reacties waren zeer verdeeld, ook in de familie Breeveld. De vijf kinderen uit het domineesgezin hebben ieder hun eigen weg in het leven gevonden: Hans is politicoloog, Clarence zit in de muziek, Borger bij de televisie, Lucia is dominee en stervensbegeleidster en Carl is parlementariër. Hun politieke ideeën over de laatste gebeurtenissen, die het land een trauma opleverden, zijn heel verschillend, maar ze maken wel samen muziek. Zingen en geloof bindt, zegt Borger.

In het domineesgezin was het vroeger een vrolijke boel. Hans zegt dat hun moeder dienstbaarheid leerde terwijl hun vader iemand was van grote woorden. Volgens Carl gaven hun ouders het goede voorbeeld. Zijn moeder drukte hem voor haar overlijden op het hart om bijeen te blijven, om te kijken wat verbindt.

Hans studeerde in Nederland en was eerder minister van Binnenlandse Zaken in een kabinet waarin ook Bouterse zat. Als je met de duivel eet moet je lange vorken hebben, zegt hij daarover. Om te zorgen dat je hand niet wordt afgehakt, bedoelt hij. Hij geeft een lezing over exploitatie en kolonisatie en toont waar de schepen met slaven de haven binnenkwamen. In Fort Zeelandia werden ze verhandeld. Hij is tegen de partij van Bouterse, maar vindt het hypocriet dat Nederland wel kritiek had op Suriname, maar niet op onderdrukking in Indonesië of de apartheid in Zuid Afrika. Hij denkt niet dat de tegenstanders van Bouters een tegencoupe wilden plegen. Daarvoor waren ze te verschillend.

Borger werkte, na zijn hoofdrol in Wan Pipel (1976) van Pim de la Parra, als woordvoerder voor Bouterse. Mensen herkennen hem nog steeds. Ze kennen zelfs dialogen uit de film uit hun hoofd. Inmiddels is hij manager bij de televisie. Hij is nog steeds in de ban van Bouterse, een sportman, die een sterke intuïtie heeft. Hij begrijpt de actie van de militairen, al onderdrukte hij wel zijn gevoel erover. Hij kende de slachtoffers.  

Carl is een onafhankelijk parlementariër en tegen Bouterse. Hij reist over de rivier door het land om zich op de hoogte te stellen van de noden van het volk (zie foto). Hij zingt het volkslied samen met schoolkinderen in het achterland en noteert hun wensen, bijvoorbeeld voor een speeltuin. Hij is tegen steekpenningen en zou wel de nieuwe president willen worden.

Lucia praat met mensen die aan het eind van hun leven zijn. Velen willen zich uitspreken en hebben behoefte aan rust. Zij vindt de politieke ontwikkeling moeilijk en ook moeilijk te veranderen. Surinamers zijn emotioneler dan Nederlanders, voelen zich met elkaar verbonden. Ze waardeert het dat haar broers in een goede verstandhouding met elkaar leven.

Clarence woont in Nederland. Hij kreeg nog judoles van André Kamperveen en herinnert hem als een hele sociale man. Toch geeft hij Bouterse niet de schuld van de moorden. Hij speelt en zingt in een kerk de meeslepende spiritual Before I’d be a slave en zegt dat de pijn van de slavernij nog altijd niet verdwenen is en dat Surinamers nog altijd gebukt gaan onder het superioriteitsgevoel van de Nederlanders. Suriname heeft Nederland door de slavenhandel tot bloei gebracht, zegt hij. In de Gouden Eeuw was Suriname een wingewest. Hij zou wel terug willen maar blijft in Nederland vanwege zijn baan en kinderen.  

Tijdens het proces tegen Bouterse in 2012 klapte Ruben Rozendaal uit de school. Vervolging vond niet plaats vanwege de amnestiewet die Bouterse vrijwaarde. Carl was tegen die wet. Na het aannemen daarvan werd de ambassadeur door minister Rosenthal van Buitenlandse Zaken teruggeroepen naar Nederland. Hans begrijpt deze reactie maar vindt ook dat Suriname het recht heeft eigen beslissingen te nemen. Carl vindt de reactie van Nederland hypocriet. Het reageert anders tegen China en meet met twee maten.

Borger huilt. Hij noemt de dag van de decembermoorden in 1982 een klote dag,die veel veranderd heeft in zijn land. Hij haalt zijn vader aan die gezegd zou hebben dat wie schuldig is straf krijgt. Hij vindt evenwel dat ze verder moeten, met het land en met het volk.
Ondanks zijn meningsverschil met Borger blijft Carl zijn broer waarderen, Hans praatte er niet met hem over, maar Clarence wel. Hij hoorde dat Borger de betrokkenheid van Bouterse ontkende. Borger zelfs vroeg niets aan Bouterse. Hij wilde het antwoord niet weten. Hij was er bang voor.   

De Breevelds maakten bezwaar tegen de strekking van de documentaire. Men herkende zich niet in het eindresultaat. Over het geschil is te lezen in artikelen hier op de site van Geertjan Lassche.
Hier de hele documentaire op Uitzending gemist, hier mijn recensie van Wan Pipel, hier de tekst van de spiritual Before I’d be a slave en tenslotte hier alle informatie over de Decembermoorden op Wikipedia.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen