Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 5 maart 2014

Eerbetoon aan Leo Vroman, VPRO-Boeken, 2 maart 2014



Vrolijke gedichten van een man die geplaagd werd door de oorlog

Onlangs las ik nog in de krant dat men hoopte dat dichter en bioloog Leo Vroman de honderd zou halen (misschien was hij het zelf wel), maar zo snel kan het dus gaan in het leven. Om vooral de dichter in Vroman te eren zitten dichteres Judith Herzberg en Vara- programmamaakster Jeanne van Munster aan tafel bij Wim Brands om, afgewisseld door filmfragmenten uit het programma Op het nachtkastje, te praten over de aard van zijn werk.

Van Munster interviewde hem en zijn vrouw Tineke ooit tijdens een bijeenkomst van Poetry International en was tot tranen toe ontroerd over hun innige verhouding. Later die dag werd ze opgebeld door het echtpaar dat haar uitnodigde om in Brooklyn te komen logeren. Dat deed ze en daaruit kwam een levenslange vriendschap voort die de vorm kreeg van een persoonlijke briefwisseling die veelal over huis- , tuin- en keuken zaken ging en weinig over de oorlog. Later richtte ze zich aan Tineke alleen en tenslotte werd het een email-contact. Ze noemt Leo erg meegaand. Ze leest het gedicht De dood voor uit de laatste bundel, waarin de dood wordt voorgesteld als een vrouw.  

Herzberg ontmoette Vroman in een café in Laren tijdens een dichtersbijeenkomst. Ze zag naast Aad Nuis toen Vroman zich tussen hen in wrong met de vraag wat zij deden. Hij zelf vertelde over zijn vorderingen. Herzberg vond hem heel Amerikaans. Ze kende zijn moeder al langer. Het gezin woonde in Gouda. Leo’s vader was natuurkunde leraar. Hun verdere contact ging niet over het verleden. Dat reserveerde Vroman voor zijn gedichten.

Herzberg zegt dat het door Vroman voorgelezen gedicht Voor het eten uit Psalmen en andere gedichten (1995) vooral te maken heeft met de buiten- en de binnenkant van de mens. Voor Vroman als hematoloog lagen die twee dicht bij elkaar. Hij zag als het ware bij de mens meteen de fysieke binnenkant. Ze kan zich vinden in de uitspraak van Vroman dat het gedicht al bestaat, maar alleen nog opgeschreven moet worden. Ze heeft helaas geen voorbeeld bij de hand en wekt de indruk van een communicatieprobleem tijdens de voorbereiding van het programma. Ze bekritiseert de titel van de bundel De mooiste gedichten. Uit Hollands Maandblad (2006), omdat men zoiets nooit van gedichten kan zeggen.

Brands schetst de vlucht van de jood Vroman uit Nederland naar Nederlands-Indië. Daar kwam hij later in jappenkampen terecht. Na de oorlog vertrok hij naar de Verenigde Staten onder andere omdat hij daar werk kon krijgen. Het betekende een weerzien met zijn geliefde Tineke die zeventien jaar was toen Leo vluchtte.

De zeer productieve Vroman stond volgens Brands bekend als een vrolijk dichter. Volgens Herzberg moest hij wel vrolijk moest zijn als tegenwicht tegen zijn oorlogservaringen. Brands noemt boosheid zijn drijvende kracht. Hij was ook boos op de negatieve recensies, bijvoorbeeld van zijn vriend Anton Koolhaas die het toneelstuk Voorgrond, achtergrond (1969) afbrandde omdat Vroman zich teveel zou opsluiten met Tineke, hetgeen het einde van de vriendschap betekende. Volgens Herzberg zit daar een jaloers kantje aan. Van Munster zegt dat hij door de kritiek zeven jaar lang niet schreef.

Herzberg leest het gedicht Vooruitdenken voor uit de bundel Een huis om in te slapen (2013) van Georgine Sanders, het pseudoniem van Tineke. Brands heeft het laatste gedicht Einde voor zich dat de laatste dagen vaak voorgelezen is, maar had liever gezien dat het voorlaatste gedicht 20 januari 2014 het laatste was geweest. Van Munster leest het voor. Waarna afgesloten wordt met een voorgelezen gedicht door Vroman zelf, waarin de dichter over de dood regeert. 






Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen