Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 1 februari 2012

Tony, een observatie in het Pieter Baan Centrum (2011), documentaire van Ditteke Mensink


Openhartige blik in de molen van Justitie.

De 43-jarige veelpleger Tony uit Rotterdam krijgt bij binnenkomst in het Pieter Baan Centrum een lichamelijke inspectie en wordt daarna naar zijn kamer gebracht door het hoofd van de groepsleiding, Wim van Manacker. Hij praat met hem over de gang van zijn zaken. hij zal zeven weken lang geobserveerd worden en ondervraagd worden door verschillende disciplines, omdat de rechter wil weten waarom het steeds mis gaat..

Tony is de oudste van vier kinderen, heeft zijn puberteit in jeugdinrichtingen doorgebracht en later vijf gewapende roofovervallen gepleegd, verslavingsproblematiek. Hij wordt op last van Justitie steeds onherkenbaar in beeld gebracht.

Van Manacker typt zijn eerste indruk uit: Tony heeft een vriendelijke uitstraling. Juriste Hanneke Beekman leest in het vuistdikke dossier. Psychiater Pieter Ronhaar bezoekt Tony in diens kamer en verneemt dat hij nooit een zelfmoordpoging heeft gedaan. Hij schrijft dat de man zich gezond presenteert en goed functioneert. Dat blijkt ook uit de manier waarop Tony zijn kamer schoonhoudt, dweilt en stofzuigt.
Psychologe Carla van Deutekom ervaart een neiging tot vaagheid. Ze noteert na afloop van het gesprek alles wat haar te binnen schiet en schept daaruit later een beeld.

Tijdens het intake overleg zegt Van Manacker dat Tony geen enkel probleem had om te wennen, maar dat hoort ongetwijfeld bij zijn opnames in jeugdinrichtingen, denk ik.
Forensisch onderzoeker Arjen Witteveen vertelt dat Tony geen contact heeft met zijn familie, Carla vindt hem een complex geval, Beekman wijst op de bereidheid van Tony om mee te werken en procespsychiater Michael van Ekeren die de observatie op afstand volgt, stelt de hamvraag aan de orde: hoe wilsvrij was Tony ten tijde vna zin delicten. Men gaat op zoek naar een eventuele stoornis.

Witteveen hoort van Tony over het vroege overlijden van een zusje, waardoor de rouwende ouders hun andere kinderen verwaarloosden en over misbruik van Tony door een vriend van de moeder en de vader. Hij deed waar ie zin in had, liep weg van huis, pleegde diefstallen. Op de vraag van Witteveen of hij wist dat zoiets niet mocht, antwoordt hij dat hij daar niet over nadacht.

Ronhaar wil weten hoe Tony zich zou voorstellen. Hij antwoordt onder andere dat hij een timmerman is en een zoon heeft. Als Ronhaar doorvraagt zegt hij dat hij een aardige man is. Hij wil zichzelf op een positieve manier laten zien, maar dat lukt niet altijd.

Van Deutekom vraagt hem wat zijn grootste zorg is. Tony ontwijkt dat door te zeggen dat hij in het hier en nu leeft, maar de toekomst van zijn zoon die meedeed met de laatste overval, houdt hem bezig.
Zorg dat je nooit naar een psycholoog of psychiater gestuurd wordt, mompelt hij tegen de cameraman. Later belt hij met zijn ex-vrouw Jeanette, die ook bij het onderzoek wordt betrokken.

Tegen Ronhaar zegt Tony dat hij TBS met dwangverpleging vreest. Het gesprek wordt stekelig als het over het beeld van hem gaat, maar Ronhaar weet hem bij de les te krijgen door terug te gaan naar de vraag hoe het zover met hem is gekomen.

In een overleg in de tweede week zegt Van Deutekom dat Tony zichzelf observeert en dat het lastig is dat hij steeds van perspectief verandert. Ze brengt in dat Tony van haar een knuffel had willen hebben. Daarop wordt gniffelend op gereageerd. Van Manacker heeft ontdekt dat hij gaat uitdagen als hij zich verveelt.

Ronhaar concludeert uit het dossier dat Tony opgeteld 28 jaar gevangenisstraf voor zich heeft. Het is onduidelijk hoeveel slachtoffers bij alle delicten gevallen zijn. Later zegt Tony dat hij het erg vond dat een vrouw, die hij tijdens een overval mee naar achteren nam, bang was en moest plassen.

Van Deutekom spreekt met hem over zijn stuur en zijn rem. Tony vindt dat hij knap veilig is. Oude dametjes mee hielp oversteken. Hij vindt dat je overal wel een negatieve draai aan kunt geven. Tegen Ronhaar vertelt hij dat het dochtertje van Jeanette het kind is van een jongere broer van hem. Hij was daar ooit drie weken in huis na een overval en wilde hen doden. Ronhaar spreekt later over psychopatieform gedrag. Als ik kritisch word over je gedrag in de gevangenis, dan loop je weg, zegt Witteveen.

De hersenscan is goed. Tijdens een psychologische test kan Tony niet memoriseren omdat zijn hoofd vol zit. Van Deutekom zegt dat zijn IQ niet hoog is maar dat hij wel imponeert. Ronhaar diagnosticeert hem als anti sociaal, narcistisch met borderline kenmerken en psychopatie.

Van Deutekom vraagt hem of hij het roer kan omgooien. ‘Als ik het niet wil, dan doe ik het niet,’ antwoordt Tony. Ronhaar betwijfelt dat. ‘Je hebt maar één route.’

Ronhaar wijst tijdens een laatste overleg op de geringe hechting, Van Deutekom op het onvermogen waarmee Tony in zijn jeugd werd geconfronteerd. Van Ekeren ziet drie kernproblemen: zijn moeizame verbinding met anderen, het ontbreken van een goede persoonlijkheidsstructuur en het slechte zelfbeeld. Tony kan niet anders dan terugvallen op oud gedrag, zegt hij. Het is een overlevingsstrategie. De conclusie luidt dat hij verminderd ontoerekeningsvatbaar is en TBS met dwangverpleging als advies krijgt.

Tenslotte leest Tony de stukken die over hem geschreven zijn. Men vraagt zich of er bewaking bij het laatste gesprek met Tony aanwezig moet zijn, en of die in de gang moet blijven of in de kamer aanwezig. Ronhaar praat rustig met Tony. Hij lijkt de uitkomst te accepteren. De observatie zit erop.

Tijdens de aftiteling vernemen we dat op 28 juli j.l. het Gerechtshof in Leeuwarden hem tot zes jaar gevangenisstraf en TBS met dwangverpleging heeft veroordeeld.

Aan het begin van deze aangrijpende documentaire moest ik denken aan het institutionele geweld dat op iemand wordt uitgeoefend. ‘Kunnen ze wel, met zijn allen tegen één?’ was mijn eerste reactie. ‘Wat zijn dat voor lieden die elke ochtend uit hun warme bed naar het Centrum komen om daar soortgenoten te beoordelen?’ Misschien kan het niet anders. Is het nog heel humaan zoals het gaat. Vooral psychiater Ronhaar, die de juiste toon tegen deze nogal verwarde geest weet te treffen. Toch zet het aan het denken over een andere manier van benaderen: minder klinisch, een samenleving met meer zorg, meer dwarsverbanden, zodat de zwakke persoonlijkheidsstructuur wordt opgevangen en dat zelfbeeld niet zo krampachtig in stand gehouden hoeft te worden.



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen