Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 5 februari 2012

Door schade en schande, Tegenlicht, 11 april 2010


Wetenschapsfilosoof Rein Gerritsen (50) maakte een vreemde periode mee na een auto-ongeluk in 1981, waarbij hij zijn moeder en halfbroer verloor. Hij lag een jaar in het ziekenhuis en werd psychotisch omdat zijn medicatie verkeerd werd afgebouwd.
Hij kwam in contact met een criminele familie in Leeuwarden, pleegde overvallen, zat zijn straf uit en schreef en autobiografie over zijn leven: Knock Out, de zieke ziel.
Hij is inmiddels vijftig, getrouwd en heeft twee jonge kinderen. Hij houdt zich bezig met nazorg van gedetineerden, die hard nodig is omdat tachtig procent recidiveert.

Hij rijdt samen met een medewerker van Tegenlicht naar De Rode Pannen in Veenhuizen, dat tot 2008 in gebruik was als strafinrichting. Hij ziet er tegenop terug te gaan omdat hij daar een slechte tijd had. Hij zegt tegen zichzelf dat het maar een hoop stenen is, maar durft aanvankelijk toch niet de cel in. Hij vertelt dat men steeds van de ene gevangenis naar de andere werd verplaatst, om bendevorming te voorkomen. Pas veel later besefte hij dat hij straf had verdiend. Hij heeft nog steeds spijt van de dood van een cassière van een bank die later als represaille-maatregel werd doodgeschoten. 

In een gevangenis is men een speelbal in de handen van de bewakers. Vrijheidsberoving is geen straf genoeg, ook moet leed toegebracht worden, bijvoorbeeld met herhaalde visitaties. Door het veranderen van termen weet men de harde praktijk te omzeilen. Dat leidde bij Gerritsen tot groeiende kwaadheid. Daardoor vloog hij in 1987 een gevangenisdirecteur in Hoorn aan, toen hij nog vier maanden celstraf moest uitzitten.

Philip Zimbardo van de universiteit van Stanford deed in 1971 in de kelder een sociaal experiment waarbij studenten gevangenisje speelden. Hij concludeerde dat men gemakkelijk wreed gedrag gaat vertonen. Hij veranderde zelf als onderzoeker gemakkelijk in een gevangenisdirecteur door het kijken naar de videobeelden van het spel.

Gerritsen werd gek van de sociale deprivatie in de cel. Nog steeds kan hij niet tegen een temperatuur van achttien graden. De macht van de reetkevers gaat ver. Als wraak verzamelde hij na zijn gevangenisstraf 76 politiepetten. De opsluiting blijft in het hoofd doormalen. Voor een gedetineerde is een huis, een vriendin en een baan een ware straf. Gerritsen stelt zich de vraag welke stap iemand moet zetten om de goede richting uit te gaan. Zelf praat hij met zijn vrouw, wandelt hij in zijn eentje en sublimeert hij zijn ervaringen door erover te schrijven en die te delen tijdens gastcolleges.

Ondanks het volbrengen van de straf komt een gedetineerde moeilijk aan de bak. Hij heeft een gat in zijn cv en vaak geldgebrek. Zelf werkt hij af en toe in een fabriek, vertaalt hij ook, onder andere Het Lucifereffect.

Indrukwekkend is de ontmoeting met de gelijkgestemde filosoof Bernard Stiegler in Parijs, niet in het minst omdat Gerritsen aan hoogtevrees leidt.
Stiegler pleegde vijf overvallen en kwam daardoor buiten de gemeenschap te staan.
Beiden vinden dat het leven in de gevangenis op dit moment slechter is. Afwijkend gedrag wordt in de hand gewerkt. Stieglers’ moeder bracht hem liefde voor lezen bij, er was een bibliotheek in de gevangenis en de directeur stond hem toe een filosofie klasje te beginnen.
Door Derrida kon hij later werken op de universiteit, iets dat Gerritsen niet is gegund.

Soms komen oude angsten weer boven. Gerritsen wil geen psychose meer krijgen, ook niet met het oog op zijn jonge kinderen. Een sympathieke eerlijke man, die pleit voor een veilige maatschappij, inclusief een veilige gevangenis.

De machtsfactor doet denken aan de rapportage van Deetman over het seksueel misbruik in de katholieke kerk. Misschien kan er ook eens onderzoek in gevangenissen gedaan worden. 

Hier een link naar een gesprek van Wim Brands met Rein Gerritsen over Het Lucifereffect in het radioprogramma Brands met boeken.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen