Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 16 februari 2012

Recensie: Half mens (2011), Maartje Wortel


Intrigerende ontmoeting tussen twee gekneusden. 

In de kleurrijke couleur locale van Los Angeles met zijn grote verschillen tussen rijk en arm, de hippe cultuur en de stranden waarop uitgebreid gesurfd wordt, komt het tot een wonderlijke ontmoeting tussen een 41 jarige Mexicaan en een Hollands meisje. Misschien moet ik die ontmoeting niet wonderlijk noemen. Een ongeluk waarbij de ik-figuur, de twintigjarige Elsa Van der Molen, met haar fiets onder een taxi komt waarin Michael Poloni vervoerd wordt, vormt de aanleiding. Volgens de derde persoon, James Dillard, die steeds aan het eind van elk deel zijn zegje doet is alles al beslist. Hij opent het boek met de uitspraak: ‘Ik heb laatst gelezen dat je ´s ochtends bij het wakker worden al beslist of je diezelfde dag bijvoorbeeld een ijsje gaat eten. Niet bewust, maar iets in je heeft al gekozen. Vandaag mag je ijs.’

Dit begin is veelzeggend want de titels van de drie delen verwijzen naar deze uitspraak. James Dillard is een oversekste zoon van rijke ouders en opgetogen dat hij is uitgekozen om als jurylid de rechtszaak te volgen, die de ouders van Elsa tegen de taxichauffeur hebben aangespannen. Dillard kijkt in zijn opening al terug op het verloop daarvan. Uiteindelijk werden het zelfs twee rechtszaken, waarbij de tweede helemaal niets met de eerste te maken had. ‘Hij was vele malen erger, complexer. Het was fucking freaky.’

Met dit uitgangspunt begint de lezer aan de geschiedenissen van Elsa, die door het ongeluk een been kwijtraakt, maar vooral toch Michael. Hij is in Mexico opgegroeid, zijn vader was taxichauffeur, maar zijn moeder nam hem en zijn broers vanwege de drugsoorlog mee naar Californië. Omdat Michael goed kon leren, ging hij naar de universiteit van San Francisco en kreeg hij een baan al copywriter in Los Angeles. Gelukkig is hij niet. Hij bezoekt regelmatig een psychiater over zijn problemen. Op een keer weet die hem de uitspraak te ontlokken dat hij een half mens is.

Het is voor de lezer niet zo duidelijk wat er nou precies met Michael aan de hand is. Hij is sociaal onhandig, net zoals de jonge hoofdpersoon in Merlijn Kaiser in Magnus van Arjen Lubach, maar er is ook iets gebeurd in Mexico, wat hij niet wil vertellen. Uitspraken van zijn moeder maken duidelijk dat het drugsgeweld niet geheel aan hen is voorbij gegaan. Voordat hij de eerste ochtend zijn appartement verlaat, voelt hij ook zijn litteken, dat zich, zoals we later vernemen, onder zijn knie bevindt.

De lezer dient zeer geconcentreerd te blijven om allerlei kleine aanwijzingen rond de werkelijke toestand in zijn hoofd te houden. Maartje Wortel verklapt niet zo veel en dat maakt deze eerste roman intrigerend. 

Stilistisch valt het wat tegen. Niet sterk zijn de uitputtende beschrijvingen van handelingen. Ook wat flauw ook de persoonlijkheidskenmerken van bijfiguren als taxichauffeurs die tussen haakjes achter hun naam staan. Anders dan in de korte verhalen, zoals het geestige Daar is de hond dat in december in De Revisor verscheen (zie hier) vraagt deze roman om enig uithoudingsvermogen van de lezer. Dit gebrek wordt vergoed door vinnige oneliners, licht vervreemdende beweringen en onverbiddelijke uitspraken, bijvoorbeeld over Dillard die niet geïnteresseerd is in het verloop van de examens van een huisgenote, omdat ze toch al een vriend heeft. Jongens komen er toch al niet zo goed af. Elsa refereert aan een jongen op een feestje die zei dat hij plaatjes draaide terwijl het cd’s waren, maar ze zegt daarbij dat je jongens in de waan moet laten.  

Gelukkig wordt het in het laatste deel boeiender als Elsa en Michael elkaar ontmoeten in het eigen appartement dat de ouders van Elsa voor haar in Malibu hebben gekocht. Het eind wordt door alle onduidelijkheid toch nog spannend. Gelukkig loopt het niet, zoals zo vaak, met een sisser af. Uiteindelijk is Half mens een boek dat bij de lezer doorwerkt. Dat aan het denken zet. Dat verwondert en doet bewonderen.


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen