Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 18 februari 2012

Literatuur over crises, De Avonden, 10 februari 2012


Over  Amerikaanse literatuur uit de jaren dertig.

In deze uitzending van het VPRO radioprogramma spreekt Maarten Westerveen met Hans Bak, professor Amerikaanse literatuur aan de Radboud Universiteit in Nijmegen over de vraag of wij in deze tijd nog iets kunnen leren van Amerikaanse romans uit de depressiejaren van de vorige eeuw.

Bak zegt dat de crisis toen harder om zich heen sloeg. In de jaren dertig stortte niet alleen het bankensysteem in maar ook het waardensysteem. Men viel van het geloof in het individualisme. Schrijvers zoals Dos Passos gaven politieke en morele steun aan het communisme. Tijdens schrijverscongressen werden de banden gesmeed. Het communistische experiment met de collectieve idealen vormde een welkom substituut voor het individualisme, dat in de jaren twintig zijn hoogtijdagen beleefde. Onder invloed van de psycho-analyse was de aandacht in de literatuur toen naar binnen gericht, zoals Henry James praktiseerde met zijn stream of consiousness.

Westerveen vraagt welke literatuur interessanter is, die uit de jaren twintig of die uit de jaren dertig.
Bak stelt da de proletarische literatuur uit de jaren dertig veelal te mechanistisch is, te clichématig. Dos Passos en Steinbeck verbonden echter het sociale realisme met moderne technieken. In The Grapes of Wrath zoomt Steinbeck in op de familie Joad die te kampen heeft met de droogte en de stofstormen in de Mid-West en naar Californië verkast. Steinbeck combineert dit met een panoramische blik op de samenleving.

Westerveen merkt op dat het een klassieker is gebleven ondanks de anti kapitalistische boodschap.
Bak zegt dat het een activistisch boek is. Steinbeck bekommert zich echt om de medemens en dat is in zijn boeken af te lezen.

Westerveen zegt dat Steinbeck ook na de oorlog bekendheid kreeg in Europa.
Bak antwoordt dat The Grapes of Wrath ook achter het IJzeren Gordijn toegestaan was.

Westerveen vraagt in hoeverre de crisis de literatuur in de VS veranderd heeft.
Bak ziet in de jaren tussen 1945 en 1965 een tegenbeweging waarin de literatuurkritiek gedomineerd werd door de New Criticism, die tekst alleen als tekst wilde zien. De kritiek op het kapitalisme wordt vervangen door een heilsleer. In de jaren vijftig schakelde Steinbeck over op een bijbelse symboliek zoals in East of Eden.

Schaamde men zich over het engagement?
Volgens Bak werd tijdens de koude oorlog de literatuur uit de jaren twintig hergewaardeerd. Het estheticisme van Scott Fitzgerald stond weer in de belangstelling. Engagement was nog wel te vinden in de historische romans van Howard Fast. In de jaren zestig zijn het de culturele minderheden die van zich laten horen. Op dit moment vinden we engagement bij Dave Eggers, die als postmodernist begon. Na het semi autobiografische A Heartbreaking Work of Staggering Genius neemt hij het in romans als What is the What voor de verschopten.

Westerveen wil nog weten of er iets van de taal uit de jaren dertig is overgebleven.
Bak vindt dat een fascinerend onderwerp. Eggers schrijft heel wat verfijnder, hanteert een literaire taal vergeleken met vroegere stakingsromans.

Westerveen ziet wel, anders dan in de jaren dertig, de ironie om de hoek loeren.
Bak denkt dat woede niet verkoopt, maar misschien duurt dat even. Naarmate de economische crisis voortduurt, zal ook hier de roep om echte veranderingen toenemen, zo lijkt me.

Tot slot noemt Bak nog enkele vergeten kroonjuwelen over die tijd: de Empire-trilogie bestaande uit Trouble, Siege of Krishapur en The Singapore Grip van J.G. Farell, die op 44 jarige leeftijd in Ierland verdronk. Verder het kleurrijke Native Son van Richard Wright. Zelf zou ik daar ook nog Cannery Row van Steinbeck aan willen toevoegen.  


   
 

 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen