Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 19 september 2012

Paul Verhaeghe over Identiteit, VPRO-boeken, 16 september 2012


De gebreken van een Enron-maatschappij

De psycho-analyticus Paul Verhaeghe was eerder in VPRO-boeken te gast om te spreken over moderne ziekten als ADHD. Hij analyseert onze tijd vanuit een psycho-analytisch perspectief en stelt van daar uit dat het ik gevoel bepaald wordt door de context waarin we leven.

Wim Brands vraagt hem wat het probleem van onze tijd is in één woord. Het antwoord laat niet lang op zich wachten: eenzaamheid. De neo-liberale maatschappij vernietigt de sociale verbanden tussen mensen. Dit leidt tot depressie en (sociale) angst. In toenemende mate krijgt men pillen voorgeschreven, terwijl de therapeutische relatie de belangrijkste remedie is.

Wat is identiteit? vraagt Brands. Wil het ik zich afzonderen en erbij horen?
Verhaeghe kan met die omschrijving van harte instemmen. Het ik is geen aangeboren iets, maar een sociale constructie. De omgeving bepaalt de identiteit. Een adoptiekind groeit anders op in Amsterdam dan in Noord-Afrika. In de Victoriaanse tijd kwam veel hysterie voor. Wij leven tegenwoordig in een Enron-maatschappij. Die multinational ging door fraude op de fles. Men voerde een verdeel en heers-politiek die wantrouwen onder de werknemers veroorzaakte. Ziekteoorzaken hebben tegenwoordig meer te maken met de werkvloer dan met het gezin waaruit men vandaan komt.

Brands daagt Verhaeghe uit door op te merken dat velen zullen zeggen dat hij uit zijn nek kletst.
Verhaeghe antwoordt dat onomstotelijk is vastgesteld dat de taalontwikkeling niet genetisch maar sociaal bepaald is. De gender, onze psychologische geslachtsidentiteit, verschilt met de omstandigheid of men in Amsterdam of in Noord-Afrika opgroeit.

Brands houdt niet op hem het vuur aan de schenen te leggen en vraagt waar die denkbeelden over het dominante brein vandaan komen.
Verhaeghe spreekt over de noodzaak van een verklaring. Tegenwoordig gaat men graag uit van de maakbare mens, die succes heeft in het leven. Het is de eigen schuld als men geen succes heeft. Dit leidt tot een schuldgevoel. Als je vervolgens een stoornis daarvoor kunt aanwijzen, kun je jezelf vrijpleiten.

Brands zegt dat tegenwoordig de term loser erg in is op het schoolplein.
Verhaeghe hoort ook de term ADHD-er. Hij vindt deze ontwikkeling niet gezond. Al op jonge leeftijd gaat men onder het syndroom gebukt. Zoiets kan niet worden opgelost met pillen. Die helpen om de oorzaken in stand te houden.

Brands vraagt wat eraan te doen is.
Verhaeghe zegt dat het Enron-model uit de economie vandaan komt en dat bedrijven daar van terug komen omdat de bron niet zuiver is. In andere organisaties zoals in het onderwijs is het moeilijker dat model te wijzigen, omdat men daar niet zo snel kan omschakelen.

We moeten nog even wachten tot de eenzijdige nadruk op cijfers en individueel succes plaats maakt voor  samenwerking onder scholieren en studenten, begrijp ik.  

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen