Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 25 mei 2016

Theaterrecensie: Nobody home, regie Daria Bukvic, Toneelschuur, 24 mei 2016


Asielzoekers zijn ook mensen

Regisseuse Daria Bukvic vatte alweer enkele jaren geleden het plan op om enkele jaargenoten van de toneelopleiding van Maastricht te vragen om met elkaar hun verleden als asielzoekers uit de doeken te doen. De drie spelers Vanja Rukavina uit Bosnië, Majd Mardo uit Syrië en Saman Amini uit Iran werden, net als de van oorsprong Bosnische Bukvic, allen in 1989 geboren en kwamen vanuit verschillende redenen in hun jeugd naar Nederland. Hun ervaringen over de asielprocedure schetsen ze twee uur lang op levendige wijze, waarmee ze de pijn en de onzekerheid van mensen die hun eigen huis en haard verlaten hebben, benadrukken. Grappige details zoals over de smaak van de Nederlandse boerenkool en verwondering over de beschuit met muisjes na de bevalling, brengen de nodige lucht in de zwaarte.

De spelers staan al klaar op een vloer van oosterse tapijten en simpele rode plastic stoelen en kijken, tegen de achtergrond van een lattenstructuur die later tijdens de voorstelling de omtrek van deuren of de term gelukzoekers prijsgeeft (zie foto van Casper Koster), met ernstige blikken de zaal in. Na een opwarmertje waarbij het publiek een plastic opblaasbootje naar boven moet doorgeven zonder dat die water schept, schetsen ze, gewikkeld in doeken en met pruiken op het hoofd en met mooie buitenlandse dialecten, de uitgangssituatie aan de hand van hun moeders, waarbij opvalt dat de moeder van Saman zich op de vlakte houdt. De vader van Majd was een katholiek zakenman die zich in Syrië niet meer veilig voelde, nadat zijn zoon bijna ontvoerd werd, de familie van Vanja vluchtte weg van de oorlog, die plotseling uitbrak. De moeder schrok ervan dat opeens bij de buren de deur werd in getrapt en probeert het publiek ervan te overtuigen dat zoiets ook in Nederland had kunnen gebeuren. Vervolgens zingt Saman een lied over vrijheid en lijden dat te maken heeft met het gebrek aan een thuis.

In verschillende sketches waarbij één van de spelers over de onzekere toestand in het asielzoekerscentrum vertelt, terwijl de twee anderen hem bijstaan door fragmenten uit te beelden, komt de wrangheid uit het lied sterk tot uiting, maar humor ontbreekt ook niet. Zo breken Vanja en Majd in als Saman een Nederlands woord niet goed uitspreekt of een lidwoord verkeerd gebruikt. De details zijn veelzeggend. De moeder van Saman droeg haar zoon op om kamillethee te halen en was zwaar teleurgesteld toen hij met vanillethee kwam aanzetten. Er zijn hier ook zoveel soorten thee, was het verweer van Saman. Een formulier van de IND over uitzetting ondertekenen is zo’n beetje zelfmoord plegen. In deze scène komt ook het gezichtspunt van de immigratie ambtenaar naar voren. Hij wijst erop dat alle asielzoekers liegen om maar de begeerde status te krijgen en dat het hondsmoeilijk is om objectief te blijven.

Ontroerend is de scène waarin Madj eindelijk weer samen is met zijn vader die vroeger altijd op zakenreis was en die het nog steeds niet kan laten om te handelen, al is het in niet meer te verkopen groenten, nog ontroerender is de scène waarin Vanja iets probeert uit te leggen over zijn afkomst. Het is nauwelijks duidelijk te maken wat het betekent om zoon te zijn van een Servische vader en een Kroatische moeder en in Bosnië te leven. Madj probeert daar tegenop te bieden door te schetsen dat hijzelf vaak als een jood, Marokkaan of homoseksueel wordt aangezien en dat zijn keurige Nederlands niet wordt gepikt.

Een energieke rap zou een mooi eind van de voorstelling hebben betekend, maar de spelers weten niet van ophouden. De asielprocedure duurt ook maar voort. Majd en zijn familie worden in een vakantiepark onderbracht, eerst in een onverwarmde houten hut, maar later vanwege de kou toch in een van de huisjes, die ze eerder voorbij waren gelopen. Voor de gelegenheid dragen ze niet hun dure kleding en hebben ze, wat ze noemen, Turkentassen bij zich. Saman gaat in op het fenomeen racisme dat zich in allerlei gedaanten in rap tempo verbreidt. Gelukkig kwam hij in het uitzetcentrum een aardige medewerkster tegen die gewoon naar hem luisterde en daardoor hun redding betekende. Het viel wat uit de toon om een fantasie uit te spelen over een test om uit te zoeken of hij homo is, al zal de uitbeelding door Vanja in strak leren pak op het netvlies blijven plakken. De mooiste scène was voor het laatste bewaard. Daarin lucht de moeder van Vanja haar hart over haar thuisloosheid, die vooral te maken heeft met de Nederlandse taal waarin ze niet kan uitdrukken wie ze is.

Inmiddels zijn we na de eerste reeks voorstellingen alweer een paar jaar verder en is de situatie alleen maar verslechterd. Hopelijk leren we van de chaos van het afgelopen jaar. De bevindingen van de spelers kunnen daarbij een goede les om het beter te doen. Uitgangspunt dient te zijn dat asielzoekers ook mensen zijn.

Hier de trailer, hier een lang interview van Leon Verschotdonk met Daria Bukvic in VN.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen