Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 19 mei 2016

Arnon Grunberg over Moedervlekken, VPRO-Boeken, 8 mei 2015


Indringende vragen over de betekenis van grensoverschrijdend gedrag

Jeroen van Kan praat met Arnon Grunberg over zijn laatste boek Moedervlekken, dat een psychiater in een crisiscentrum tot hoofdpersoon heeft, die niet wil dat anderen doodgaan, maar zelf niet weet te leven. Hij wordt verliefd op de Nepalese hulp van zijn behoeftige moeder en na haar vertrek zet hij een wanhopige patiënte in als hulp. Het is een soort alternatieve therapie. Hij ontkent zichzelf. Zijn levenshouding leidt tot moreel masochisme. Het gesprek is diepgaand, vooral omdat Grunberg volledig ingaat op de vragen van Van Kan en daarmee zijn kwetsbare kant toont. Het maakt televisie tot waarvoor het bedoeld is: een echte uiting van gedachten.

Van Kan begint over de psychiater Otto Kadoke die geobsedeerd wordt door grensoverschrijdend gedrag en daar zelf ook aan meedoet, namelijk door patiënte Michette als hulp voor zijn moeder in te zetten.
Grunberg, die zelf ervaring heeft opgedaan in een crisiscentrum, zegt dat grensoverschrijdend gedrag daar vaak voorkomt. De wens van Michette om een eind aan het leven te maken is daar al een voorbeeld van. Ze drinkt schoonmaakmiddelen om haar verlangen te verwezenlijken en wordt daarop door Kadoke in huis gehaald. Kadoke is ook in een crisis beland na zijn verliefdheid op de illegale Nepalese hulp. Zelf had Grunberg een vreemde verhouding met zijn personages. Hij had begrip voor Kadoke en wilde hem behoeden voor meer leed. In de eerdere opzet zou Kadoke een kind krijgen met Michette, maar dat heeft hij eruit geschreven.

Van Kan begint over een beoordelingsfout die Kadoke eerder heeft gemaakt door een man te ontslaan die later evenwel toch zelfmoord pleegde.
Grunberg zegt dat Kadoke hierdoor verzwakt is. Hij vroeg zich zelfs af of Kadoke zelf wel leefde. Als buitenstaander zou hij antwoordde dat de man te weinig leeft, zichzelf vergeet in zijn hulp aan anderen. Grunberg hoorde tijdens zijn stage in het crisiscentrum van een psychiater, dat hulp bieden vaak een narcistische achtergrond heeft. Hulp verzwakt de hulpvrager en geeft macht aan de hulpverlener. In de roman is de scheiding tussen hulpverlener en patiënt problematisch. Het gaat vooral om overleven en dat is niet altijd deugdzaam. Ziekte maakt deel uit van de identiteit en het is niet altijd verstandig om die af te willen nemen, want ziekte levert ook winst op. Grunberg verwijst verder naar de Poolse pedagoog Janus Korzac die samen met zijn pupillen de gaskamer in ging, een radicaal gevolg van een consequente houding en, in het licht van onze overleving, ook een vorm van grensoverschrijdend gedrag. Ook Kadoke neigt naar zo’n keuze door een glas schoonmaakmiddel van Michette te accepteren, al gaat hij niet in op haar seksuele avances. Michette wil graag dat hij met haar meelijdt, vanuit het idee dat gedeelde smart halve smart is.

Van Kan brengt dit laatste in verband met de verhouding tussen Kadoke en zijn moeder.
De moeder heeft kritiek op zijn handelswijze. Hijzelf ziet het als een teken van liefde.
Volgens Grunberg gaat het ook om liefde. Zijn eigen moeder vond, nadat ze diens verraad aan haar in Blauwe maandagen geaccepteerd had, ook dat er liefde heerste tussen haar en haar zoon. Het literaire succes maakte het verraad enigszins goed.

Van Kan zegt dat Grunberg een comfortabele positie kiest door zijn eigen verhouding in een roman uit te laten spelen.
Zelf zou Grunberg ook wel eens wat anders willen doen dan schrijven, al heeft hij volgens zijn uitgever zijn leven in dienst gesteld van de literatuur. De persoon van Kadoke heeft hem geraakt. Na de dood van zijn eigen moeder in februari vorig jaar voelde hij zich vrijer, minder bang. Hij vraagt zich af of Kadoke in staat is tot intimiteit. Wellicht wil hij, als hij toch niet stopt met schrijven, hem nog vaker opvoeren. 








Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen