Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



woensdag 10 september 2014

Jozef van den Berg, NTR Kunststof Radio, 8 september 2014



Ex-theaterman leeft in God

Jellie Brouwer van Kunststof Radio zocht Jozef van den Berg op in zijn hut in Neerijnen ter gelegenheid van het verschijnen van de biografie Jozef van den Berg – van poppenspeler tot acteur van Christus, geschreven door Francis Jonckheere. De datum van de boekpresentatie in het Singeltheater in Antwerpen viel samen met die van zijn vertrek daar als theatermaker, vijf en twintig jaar geleden, toen hij voor een stomverbaasd publiek vlak voor de voorstelling afscheid nam met als reden dat theater maken niet meer zijn weg was. Zijn leven was een vertelling die op een andere manier doorging.

Brouwer is opgetogen over de luxueuze hut in Neerijnen waarin Van den Berg tegenwoordig woont. Hij heeft de fietsenstalling, die hij afwisselde met een schuur om zich terug te trekken, verruild voor dit betere onderkomen, hoewel de formulering ongetwijfeld rammelt. Het is God die hem dit heeft aangereikt, net als de fietsenstalling ooit. De hut is ingericht als het decor van uit zijn voorstelling De pleisterplaats. Ook de kist uit Moeke en de dwaas heeft zijn bestemming er gevonden: het is inmiddels een arkje, met Christus te midden van zijn heiligen.

Brouwer schetst Van den Berg als een man met een lange baard en een mutsje op zijn hoofd, prototype monnik. Na zijn laatste voorstelling verliet hij zijn vrouw en vier kinderen, haalde zijn kist op en trok de wereld in, om in Neerijnen aan te komen. Hij zegt dat hij altijd toeleefde naar dat punt. In de biografie wordt de weg beschreven die hij in zijn leven heeft afgelegd. Hoewel hij zelf liever had gewild dat het postuum zou verschijnen - dit vanwege de nederigheid die hij voorstaat - wilde uitgever Lannoo het boek laten verschijnen. Omdat Van den Berg ook wel wilde dat zijn weg bekend zou worden, stemde hij toe tot publicatie.

Hij vertelt dat hij enkele dagen voor de laatste voorstelling door God werd aangeraakt. Hij was nog niet helemaal rond met zijn voorstelling Genoeg gewacht, dat over het sterven van zijn broer ging en schreef in de kleedkamer een brief. Tijdens het formuleren realiseerde hij zich dat hij niet hoefde te wachten omdat hij er al is. Het was alsof God hem over zijn hart streek. De liefde bracht hem in een andere werkelijkheid waarin hij zich liet leiden door God.

De dood speelt een belangrijke rol in zijn leven. Zijn vader overleed toen Jozef twaalf jaar was en hij raakte daarna ook nog een vriendje kwijt. Van den Berg zegt dat de dood, vooral de onverwachtse, ook een Memento Mori is, die oproept volledig te leven. Hij houdt er niet van om te bekeren, want liefde is niet op te dringen. Het hart moet zichzelf openen.

Zijn moeder maakte ooit priesterkleren voor hem en hij ging naar het Bisschoppelijk College in Roermond maar een vriendinnetje zette een streep door die weg. Hij heeft nog steeds wel een roeping, leeft in dienst van God die geeft wat men nodig heeft. Hij krijgt op datzelfde moment een pannetje soep aangereikt door een dorpsbewoonster. De mensen zijn lief voor hem, zegt hij. 

Met zijn kinderen heeft hij een moeilijke band. Zijn jongste zoon was zes jaar oud, toen hij het gezin verliet. Hij wordt wel eens diep verdrietig als hij de hoge kinderstemmen op het schoolplein hoort. De beste band heeft hij met zijn oudste dochter Lotte die vijftien was tijdens de scheiding en zelf ook theatermaakster is. Hij begrijpt dat de kinderen zijn stap niet kunnen begrijpen, maar hij begrijpt het wel. Hij mag God niet loslaten die deze bedoeling met hem heeft.

Na afloop had ik mijn twijfels over deze man die ik vroeger in het theater zeer bewonderde. Werd Jozef een godsdienstwaanzinnige? Waar ligt de grens? Vooral dat laatste deel over zijn verhouding tot zijn kinderen vond ik triest om te horen. Ik was benieuwd hoe zijn vrouw tegen hem aankijkt, maar misschien wordt meer duidelijk in het boek.  
 


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen