Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 1 juli 2012

Recensie: De wind van de nacht (2011), Joan Sales

vo

‘Glorie is ons doel, maar niet die van de wereld.’

De wind van de nacht is een nagekomen vierde deel van Ongewisse glorie, het drieluik van Joan Sales (1912-1983) over de Spaanse burgeroorlog. In het Nawoord legt vertaler Adri Boon uit dat het vierde deel, waarin Cruells zijn verdere leven beschouwt, een uitbreiding is van een oorspronkelijk naschrift van 24 pagina’s. De nabeschouwing vindt plaats zo’n veertig jaar na de burgeroorlog. Het derde deel was al een beschouwing die zich twintig jaar daarna afspeelde.

Het boek werd door de schrijver uitgebreid na het uitkomen van de eerste versie in Frankrijk in 1956. Sales kwam tot schrik van de Italiaanse uitgever steeds met nieuwe aanvullingen. In Spanje kwam Ongewisse glorie voor het eerst in 1969 uit. Het drie keer zo dikke boek omvat het verhaal van vier personen uit de burgeroorlog. Lluis, Cruells en Soleràs vechten aan de kant van de communisten. Trini, de vrouw van Lluis, zit met haar zoontje thuis in Barcelona. Het eerste deel is geschreven vanuit Lluis die gesprekken voert met de ondoorgrondelijke Soleràs, het tweede deel gaat over brieven van Trini, het derde deel is een nabeschouwing door vaandrig Cruells. 

De wind van de nacht is duidelijker te volgen dan Ongewisse glorie. Het is opnieuw geschreven vanuit Cruells (1917), die na een aantal jaren op de Antillen dorpspastoor wordt in de bergen in Catalonië. Het leven is er niet beter op geworden. Soleràs is spoorloos en Lluis fabriceert deegwaren in Chili. Cruells zucht onder de last van zijn herinneringen. Tijdens een sonambule pelgrimage, zoals hij dat noemt, hokte hij twee weken samen met een hoer. Bij zijn afscheid met kerst schonk hij haar zijn portefeuille. Zijn enige troost is een overwonnene te zijn.

‘We ontwaken uit de jeugd als uit de warrige droom van een eindeloze koortsnacht, en kijk, we zijn de pas over; hoe anders ziet het landschap eruit dat zich nu voor ons uitstrekt, hoe anders is het dan het landschap dat we achter ons hebben gelaten aan de andere kant van de pas! We beginnen aan de weg naar beneden en hebben het wanhopige gevoel dat ‘nous étions nés pour quelque chose de mieux’, dat we zijn geboren om de wereld te veroveren! Om glorie te bemachtigen, glorie is ons doel, maar niet die van de wereld!’
Niet die van de wereld, die ijdel is: een andere glorie, de echte, maar we kunnen die niet deelachtig worden op enkel eigen kracht. Waartoe zijn we wel in staat op enkel eigen kracht? Een beschamende en dikwijls verschrikkelijke val… wanneer we ontwaken uit de eindeloze warrige droom, wanneer we helder zien wat we hadden kunnen doen zolang die duurde, o Heer, wat hebben we gedaan met onze jeugd? Maar waarom een spoor achterlaten van onze ijdele voetstappen in het zand van de eindeloze woestijn? Waarom willen blijven voortleven in het geheugen van de mensen die geen geheugen hebben? Zouden we, alleen om in het geheugen te kunnen voortleven van de mensen die geen geheugen hebben, en nooit hebben gehad, accepteren uit het geheugen van God te worden gewist?’

Adri Boon wijst erop dat De wind van de nacht meer over het geloof gaat dan over de oorlog. Cruells valt meteen met de deur binnen. Allerlei geestelijken draven erin op, zoals dokter Gallifa en de aartsbisschop, die verschillende theologische posities innemen in de kerkelijke wereld. De hoofdmoot is evenwel weggelegd voor Lamoneda, die de ongrijpbare Soleras heeft gekend nadat die naar de nationalisten was overgelopen. Lamoneda blijft Cruells hinderlijk volgen. Hij zeurt hem aan zijn hoofd over de roman die hij geschreven heeft en om geld om zich te kunnen loskopen van zijn overspelige vrouw Malfina.

De telescoop van Cruells komt ook weer naar voren. Hij kreeg die op twaalfjarige leeftijd van zijn tante Llucia, was hem kwijtgeraakt maar vindt hem later weer en kijkt in het oneindige. Volgens Boon symboliseert de telescoop de verbinding tussen het hogere en het lagere. Cruells is gefascineerd door de sterrenhemel, die de almacht van de schepper uitdrukt.

De wind in de nacht is een aangrijpende hartekreet van een welwillende priester vermalen door de oorlog.

Hier mijn recensie van Ongewisse glorie.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen