Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 19 mei 2015

Johan van de Gronden over Wijsgeer in het wild, VPRO-Boeken, 17 mei 2015



Intrigerende beschouwingen van een filosoof over biologische onderwerpen

Johan van de Gronden is filosoof en directeur van het Wereld Natuur Fonds en schreef een essaybundel die volgens de ondertitel over mens en natuur gaat. Wim Brands weet dat Van de Gronden al op jonge leeftijd filosoof wilde worden en geen bioloog en begint over de film De nieuwe wildernis die over de natuur in de Oostvaardersplassen gaat.

Volgens Van de Gronden is De nieuwe wildernis een mooie film, maar wordt er veel weggelaten. Zo werd er geen geluid opgenomen als de wind niet goed stond en de snelweg hoorbaar was. In de film komt, op een eenzame schaatser na, geen mens voor terwijl er elk kwartier treinen vol forenzen langs razen. Door het gebruik van drones werd een enorm oerwoud gesuggereerd terwijl het in werkelijkheid om een gebied van zo’n 56 km2 gaat.

Brands wil weten wat de fascinatie voor de veelbekeken film inhoudt.
Volgens Van de Gronden gaat het om onze fascinatie voor de overweldigende natuur, al is het gebied in de Oostvaardersplassen van kunstmatige aard, want de rijke zeeklei was niet bedoeld voor een natuurbestemming. De overvloedige natuur zoals in de film getoond zouden we graag terug willen hebben. Van de Gronden gaat in op het ontstaan van de nationale parken aan het einde van de negentiende eeuw in de Verenigde Staten nadat de natuur daar bedwongen en ontgonnen was. Eerder al stelde Henry David Thoreau dat de wildernis ons maakt tot wie wij zijn. Van de Gronden stelt in een kort bestek de filosofische ideeën over de waarde van de natuur. Kant vatte de natuur niet romantisch op maar als een ervaring van de morele bestemming van de mens.

Brands haalt een essay aan dat over de samenwerking met Kristofer Schipper gaat. Samen met deze sinoloog en taoïst bezocht Van de Gronden heilige plaatsen in China, waar de oude volkstradities nog in ere worden gehouden. Er zijn nog zo’n honderdvijftig van dit soort plaatsen, waar de rituelen op harmonie met de natuur gebaseerd zijn. Volgens Van de Gronden biedt deze omgang hoop op herstel van de ecologische waarde van de natuur, want die kan alleen van onderop gerealiseerd worden.

Brands gaat verder met een ander essay waarin het gaat over de waarde van de biodiversiteit voor de veelzijdigheid van talen.
Van de Gronden spreekt van een verbluffende ontdekking die antropologen deden over de verspreiding van levende talen, waarin er nog zo’n zevenduizend zijn maar die in rap tempo afnemen. Het aantal talen is het grootst in gebieden met een grote biodiversiteit. De afname loopt gelijk met de afname van planten en dieren. Volgens Van de Gronden moet deze ontdekking leiden tot een herijking van evolutionaire processen. De opvattingen van het materieel reductionisme worden niet ondersteund door de microbiologie. Hij denkt zelfs dat het Wereld Natuur Fonds zijn missie moet uitbreiden tot het pal staan voor diversiteit. Hij noemt als voorbeeld de Friese cultuur, dat veel woorden heeft voor het kaatsspel en het kievitseieren zoeken.  

Brands wil nog iets horen over het essay waarin hij aandacht heeft voor de grutto, die uit het Nederlandse landschap verdwijnt.
Volgens Van de Gronden worden we pas wakker als dieren dreigen te verdwijnen zoals nu het geval is met de grutto, die verbonden is met een cultuurlandschap, dat door de economische overheersing verloren gaat. Het verdwijnen van soorten maakt duidelijk dat landschap en moraal samenhangen. Van de Gronden heft bijna wanhopig de armen ten hemel tijdens zijn vraag waarom we niet iets meer betalen voor onze melk om daarmee de cultuur in stand te houden.

Hoewel zijn betoog af en toe wat technisch was en in heel korte tijd veel zaken kort werden besproken, werd wel duidelijk dat Van de Gronden in Wijsgeer in het wild intrigerende en belangwekkende thema’s aansnijdt. Temeer na het krantenbericht gister dat een derde van alle vogelsoorten in Europa zullen verdwijnen. Tot slot, om positief te eindigen, nog een mooie uitspraak van Thoreau:
I went to the woods because I wished to live deliberately,
to front only the essential facts of life, and see if I
could not learn what it had to teach, and not, when I came
to die, discover that I had not lived. 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen