Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



vrijdag 31 augustus 2012

Recensie: Bekentenissen van Zeno (2008), Italo Svevo




Bedwelmende taal van een kettingroker

Hoofdpersoon Zeno Cosini is een verlegen man uit Triëst, die zich steeds behoorlijk in de nesten werkt. De term verwikkelingen is op zijn leven nog het beste van toepassing. De liefde en de zaken, die beide nauw verbonden met elkaar verbonden waren, vormen de hoofdmoot van dit lijvige boek, waarin een leven uit Triëst vlak voor de Eerste Wereldoorlog, bijna letterlijk, wordt uitgelegd. Zeno neemt de lezer mee met zijn nuchter beredeneerde, maar daarom juist bedwelmde relaas over zijn verleden.

Bekentenissen van Zeno begint met een kort voorwoord van dokter S., een psycho-analyticus, die Zeno in behandeling had en hem ertoe heeft aangezet zijn leven op schrift te stellen. Zeno heeft zich dan inmiddels aan zijn invloed onttrokken. S. zegt over de verhalen van Zeno: ‘Ik publiceer ze uit wraak en hoop dat het hem ongenoegen doet.’

Zeno vertelt in lange fragmenten over zijn rookverslaving, de ontmoeting met zijn vrouw en zijn zakenleven. Nadat zijn moeder op zijn veertiende overleed, had hij een onstuimige drang tot zelfverbetering om zijn vader te plezieren. Uitgebreid staat hij stil bij de totstandkoming van zijn huwelijk. Als dertigjarige pummel kwam hij via de zakenman Giovanni Malfenti in het huis van diens vier dochters die allemaal een voornaam hadden die met een A begint. Zeno dingt naar de hand van de mooiste, Ada, maar zij ziet meer in de betere violist Guido. Zeno stelt zich daarom tenslotte tevreden met de loenzende Augusta. Het is lekker ouderwets dat hij als man de opvoeding van zijn vrouw ter hand neemt. Tegelijk zit hij er niet mee een maitresse te nemen. Carla is een niet al te goede zangeres. De firma list en bedrog speelt een belangrijke rol om zijn daden thuis te verantwoorden. Soms wordt het een soort theater van de lach. Samen met Guido zet hij een handelszaak op maar floreren doet die niet echt. Guido is meer geïnteresseerd in Carmen die hij heeft aangesteld als stenotypiste en die zijn minnares wordt.

De openbaringen van Zeno blijven boeiend. Dat zegt veel over de manier van schrijven van Svevo, die soms wel eens tot slapstick neigt door alle grote en kleine wendingen die zich in het liefdes- en zakenleven van Zeno verdoen en die veel van zijn gedragsrepertoire vergen.
In de rustig opgebouwde beschouwingen wordt terugverteld, hetgeen betekent dat de chronologie niet altijd gevolgd hoeft te worden en spanning kan worden ingebouwd door onthullingen te doen zoals over de dood van de vriend van Zeno, Copler, die zijn relatie met Carla zou kunnen verklappen.

In het laatste dagboekachtige hoofdstuk Psycho-analysekomt Zeno terug op zijn behandeling. Het is 3 mei 1915 en hij is de psycho-analyse beu. De dokter heeft hem genezen verklaard nadat Zeno hem de liefde voor zijn moeder heeft verklaard. Door te roken strafte hij zich daarmee, zegt dokter S. Daarbij hoorde natuurlijk de haat tegen zijn vader en schoonvader. Die haat zou zover gaan dat Zeno daarom diens dochter trouwde. Voor Zeno zelf is het allemaal onzin. Hij zegt over de dokter: ‘Ook hij zal wel een hystericus zij die vergeefs heeft getracht zijn moeder te bezitten en zich nu wreekt op iemand die er niets mee te maken heeft.’ Hij is genezen door de handel, zegt hij en gezondheid bestaat niet.

Volgt nog een prachtige verhaal over het begin van de Eerste Wereldoorlog in de omgeving van Triëst. Zeno maakt in een wandeling rond zijn zomerverblijf in de buurt van de Italiaanse grens. Hij weet dat de mooie bediende Teresina daar aan het werk in op een aardappelveld en vertelt haar vader dat hij niet bang hoeft te zijn voor de oorlog, maar wordt niet veel later gestuit door soldaten die hem sommeren terug te gaan naar Triëst.

In zijn Nawoord waarschuwt roker Henk Hofland ons tegen al te grote gezondheid en zelfverbetering. Hij noemt Zeno de recidivist van de inconsequentie en vindt hem daarom bevrijdend. Dat is zeker zo in onze tijd waarin iedereen perfect moet zijn en er zelfs al geklaagd als een werkloze solliciteert met een raar kapsel.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen