Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



maandag 27 april 2015

P.F.Thomése over De onderwaterzwemmer, VPRO-Boeken, 26 april 2015



Leven pas mogelijk in relatie

De nieuwste roman van P.F. Thomése - volgens Wim Brands de roman met de meeste autobiografische gegevens - gaat over Tin van Heel die op veertienjarige leeftijd zijn vader kwijtraakt als ze in het laatste oorlogsjaar een nachtelijke oversteek door de rivier wagen naar bevrijd gebied.

Brands hoorde de aankondiging door de auteur zelf waarin hij vertelde dat Van Heel eerst zijn vader en vervolgens zijn vrouw kwijtraakt. De roman gaat daarmee over de onherstelbaarheid van verlieservaringen. Brands vraagt hoe Thomése op het idee voor De onderwaterzwemmer kwam. 

Thomése is opgegroeid in Zaltbommel dat in het laatste oorlogsjaar net buiten bevrijd gebied lag. Er waren jongens die uit stoerheid de Waal overzwommen, waaronder een vriend van hem, die op een avond daarbij zijn broer verloor. De jongen durfde niet terug naar huis en wachtte in de uiterwaarden. Dit beeld heeft Thomése zeer aangegrepen. Het ging om verdwijnen, onzichtbaar worden. Op de drempel van zijn volwassenheid gebeurde hetzelfde met zijn vader. De roman is aan hem opgedragen. De dood was door het verlies een vanzelfsprekendheid geworden in het leven van Thomése. Het beeld van het vriendje in de uiterwaarden was nog geen verhaal. Thomése koppelde daaraan de geschiedenis vast van de postbode die op vakantie in Mali door terroristen ontvoerd werd. Ik moest daarbij meteen denken aan Sjaak Rijke uit Woerden, maar die zal Thomése niet bedoelen. In ieder geval leerde het Thomése dat onkwetsbaarheid niet bestaat. Een mens betaalt in zijn visie zijn schuld. Het was alleen nogal bar dat hij zelf ook een kind verloor, zoals in Schaduwkind beschreven. Verlies blijft een verlies, dat maakt een roman niet ongedaan. In een roman maakt men wel een omtrekkende beweging waardoor men het verlies beter kan leren kennen.

Brands gaat in op het deel van De onderwaterzwemmer waarin Van Heel naar Afrika gaat en daar zijn vrouw overlijdt.
Het is een fictief vormgeven van autobiografische gegevens om ondraaglijke waarheden te beleven. Cultuur is bedrog of, minder kwaadaardig gezegd, illusie. Literatuur maakt dat men het onaanvaardbare kan ervaren. Het aangaan van een relatie maakt kwetsbaar. Thomése ziet de individualisering in de maatschappij als een symptoom om onder de verantwoordelijkheid uit te komen. Dit is ook een onderwerp in De onderwaterzwemmer.

Brands vindt het bijzonder hoe Thomése in fictie autobiografische gegevens weet vorm te geven.
Volgens Thomése is het onderscheid tussen fictie en werkelijkheid voor een schrijver onbelangrijk. Alles is vorm, maar dat wil nog niet zeggen dat het niet echt is wat beschreven staat. Een schrijver is een kunstenaar met vorm.

Volgens Brands gaat Thomése in De onderwaterzwemmer verder dan in Schaduwkind.  
Hij gaat in op het laatste deel waarin Van Heel ruzie heeft met zijn dochter die vindt dat hij en niet haar moeder had moeten doodgaan.
Thomése wilde dat zijn hoofdpersoon zijn schuld besefte. Verzoening is alleen bereikbaar in een relatie, ook al wil men tegenwoordig liever anders geloven.

Hier op de site van de uitgever een fragment en een trailer.




Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen