Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 23 april 2015

Born to be blind (2003), documentaire van Roberto Berliner



Indrukwekkend portret van drie blinde Braziliaanse zussen

Roberto Berliner (de achternaam dient, anders dan die van Alan Berliner, op zijn Italiaans uitgesproken) maakte een fascinerend portret van de drie oudere, arme, blinde en ook nog zingende Braziliaanse zussen Barbosa uit Campina Grande in de staat Paraiba. Hij begint in 1998 en eindigt in 2004. Daartussen door monteert hij archiefbeelden van eerdere optredens. Behalve de inhoud is ook de vorm, waarbij af en toe het licht uit valt of we beelden in een ander licht zien, indrukwekkend. Alsof we een beetje in hun schoenen staan. De zussen zijn opgewonden over het idee van een film. Ze vinden het heel wat om filmsterren te zijn. Het lijkt op een droom. Ze vragen Roberto of hij er geld mee verdient.

De film begint met gestuntel tijdens het opstaan. Indaia (1950) zit op bed en kan moeilijk in haar jurk komen. Poroca (1943) zegt dat Maria (1944) erbij moet komen om te helpen. Maria (ook wel Maroca genoemd) slaapt in een andere kamer met haar dochter Dalva en voert vooral het woord in de film. Met haar uitpuilende witte rechter oog is ze een bijna afschrikwekkende verschijning, maar ze heeft wel de broek aan. Ze weet niet of ze alle drie blind zijn omdat hun moeder met een neef trouwde of dat het lot dit voor hen beschikt had, in ieder geval zijn ze geboren om levensliederen te zingen, waarbij ze zich begeleiden op eenvoudige ritme instrumenten, ganzás genoemd. Met hun optredens halen ze geld op, want de overheid geeft geen uitkering aan personen die vanaf hun geboorte blind zijn. Ze werkten als kind thuis. Hun moeder gaf het geld dat ze met bedelen verdienden aan mannen, die ze aardig vond. Haar stiefvader verkrachtte haar, maar de baby ging naar enkele weken dood. Ze sloeg de man met een houten bord, waarna de film symbolisch op wit gaat.

De zussen tonen hun onderkomen aan Roberto. Maria heeft een dochter van tien jaar, Dalva geheten, uit een relatie met haar eerste man. Verder woont er ook nog een geadopteerde jongen zonder moeder bij hen. De eerste man van Maria werd jaloers en ging met haar en zijn dochter naar Natal. Na zijn dood ging Maria terug naar haar zussen, maar zonder Dalva. Ze ontmoette de blinde Silva met wie ze twee jaar een relatie had. Hij werd doodgestoken door een zwager na een huiselijk incident. Een buurvrouw ging met Maria mee naar Natal om Dalva terug te halen. Die hielp daarna met het huishouden.

Twee jaar later, in 2000, zijn de zussen in Salvador, waar een internationaal percussiefestival gehouden wordt. Valneide, die assisteert, filmt hen op hun hotelkamer en wil dat een van hen net doet of ze telefoneert, maar dat blijkt moeilijk uit te voeren. Ze treden op bij een fontein met nieuwe ganza’s die Roberto heeft gekocht. Een andere zanger zingt, zichzelf begeleidend op gitaar, voor ze en over ze. Hun teksten zijn poëtisch zoals in de regel: ik schoot op de zee en zij liep leeg.

Daarna gaan ze naar Sao Paulo. Dalva trekt haar eigen plan, maar dat wordt tot haar verdriet door de zussen niet op prijs gesteld. Maria vraagt aan Roberto of hij prijzen wint en krijgt als antwoord dat hij regelmatig geld naar ze overmaakt. In het Teatro zitten de zussen naast elkaar op een podium en staan hun mannetje. Ze zingen a capella over de liefde en krijgen na afloop rode anjers uitgereikt. Maria vertelt haar zussen dat ze verliefd is op een getrouwde man. Dit blijkt Roberto te zijn, die hen later op hun hotelkamer ernstig toespreekt over het verschil tussen sympathie en liefde. Maria bekent dat ze problemen met haar zussen heeft, daterend uit de tijd met haar eerste man die ook met de andere zussen naar bed ging. Ze voelt nog de pijn en zingt daar een lied over.

In 2002 hebben de zussen een huis gekocht met het geld dat de film opbracht. Ze zingen een lied voor Roberto en hopen eens een foto van zijn nieuwe zoon te zien. Een jaar later staat Roberto met zoon en vrouw Ana Amelia op de stoep. Dalva woont samen met Ismael die voor de zussen kookt en wast. Als Roberto later aan Maria vraagt waar haar zussen zijn, hoort hij dat ze vanwege geldgebrek op straat bedelen. Ze worden vaak voor de gek gehouden. Indaia had een blinde vriend, dacht ze, maar die is nooit meer teruggekomen. Tot verdriet van Maria die de toekomst vreest. De zussen gaan evenwel slapen met zoete herinneringen aan de tijd van de film. Aan het eind trekken ze aan het strand hun jurken uit en gaan ze bloot de zee in. Als toegift worden ze een jaar later in Brasilia door president Da Silva beloond met een culturele prijs. Ze maken tijdens de aftiteling nog melding van de cd met hun muziek die verschenen is en in alle winkels te koop.

Hier de trailer.






Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen