Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 14 juni 2012

Kleine filosofen (2010), documentaire van Jean-Pierre Pozzi en Pierre Barougier




Maar nadenken duurt zo lang!

Prachtige Franse films over verhouding tussen leraar en leerlingen als Etre et avoir (2002) en Entre les murs (2008) wekten de verwachting dat Ce n'est qu'un début ofwel Kleine filosofen, waarin juf Pascaline vierjarige kleuters filosofieles geeft, aan de boeiende portretten een nieuwe hit zou toevoegen.

De Jacques Prévertschool in Meé-sur-Seine is een zwarte school. Het hoofd van het schooltje vertelt aan het eind door de telefoon dat een zwarte school belangrijk is voor de kinderen, maar verder wordt niet over uitgewijd. Een zwarte school betekent hier zeker hier geen arme school. De ouders die aan het eind van het schooljaar in de klas samenkomen om de voortgang van de lessen te bespreken, praten ook zelf veel met hun kinderen. Ongetwijfeld hebben ze al voor het begin van de cursus instructies gehad. Een moeder zegt dat ze gemakkelijker met haar kind over de dood kan praten, hetgeen anders toch een beladen onderwerp is. 

Juf Pascaline ontsteekt een kaars aan het begin van haar les. De vierjarige kinderen zitten in een kring om haar heen. De kaars helpt om na te denken. Réflèchir, penser. In het eerste gesprek vraagt ze hoe je kunt zien of iemand nadenkt. Dat kun je niet, maar er kan wel iets duidelijk van worden door de geopende mond, als iemand namelijk iets uit van zijn gedachten.

Juf behandelt een groot aantal onderwerpen als intelligentie, liefde, vriendschap, vrijheid en dood die allemaal een nogal persoonlijk karakter hebben. Soms maken de kleuters een tekening naar aanleiding van het onderwerp. Af en toe worden een paar kinderen gefilmd die, buiten de les om, zelf een discussie beginnen, bijvoorbeeld over de ruimte die ze elkaar geven. Pascaline vertelt aan het eind van het jaar tegen de ouders dat de vaardigheid van de kinderen om te filosoferen is toegenomen en dat het project het jaar daarop gecontinueerd wordt. Ze bedankt de ouders voor het vertrouwen, omdat kleuters nogal loslippig over het gezinsleven kunnen zijn. Dat viel trouwens wel mee.

Er worden mooie uitspraken gedaan, zoals over intelligentie door een meisje die zegt dat het dom van ouders is om de Nutella in de koelkast te zetten en dat kinderen zeker niet dommer zijn dan volwassenen. Een jongen wil ook dood als zijn moeder dood zou gaan, namelijk om te weten hoe dat is. Maar dan kun je toch niet meer zien, zegt een meisje, dat hem aanraadt bij zijn vader te blijven, anders heeft die nog meer verdriet.

Toch weet Pascaline de harten niet te veroveren. Het is wat kunstmatig allemaal. Ze stelt te veel vragen, stuurt heel erg, waardoor de kinderen soms zichtbaar afhaken. Een jongen ligt in een hoek van de klas te slapen. Het is ook erg warm, zegt Pascaline. Een van de kinderen zegt over het onderwerp nadenken, dat het lang duurt en dat de juf hen dwingt om na te denken.

Het is beschamend om te zien hoe ze na de les een conflict met een jongetje bespreekt, die een ander kind sloeg. De jongen is te bedremmeld om antwoord te geven. Pascaline houdt haar vinger onder zijn kin waardoor hij haar aan moet kijken en wel iets moet zeggen. Ze valt door de mand met haar hooggestemde idealen. De gewone kleuterjuf zou dat beter aanpakken.

Toch vinden de kleuters het jammer dat ze op de volgende school geen philo, zoals de kinderen zeggen, meer krijgen. Hoe moet dat dan met nadenken?

Hier de promo. Hier de trailer van Entre les murs, die ik al eerder op mijn blog besprak.
Hier nog een link naar het boek De kleine filosoof (2009) van Alison Gopnik, die in een youtube filmpje vertelt over de verbeeldingskracht van kinderen.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen