Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



donderdag 19 december 2013

Recensie: De schok van de val (2013), Nathan Filer



Writer in residence beschrijft schizofrenie van binnenuit

Drama’s tussen broers zijn altijd hartverscheurend. Rivaliteit en saamhorigheid vormen een onwarbare kluwen. In De schok van de val wordt de verhouding tussen de hoofdpersoon Matthew en zijn oudere broer Simon Holmes nog extra gecompliceerd doordat Simon het syndroom van Down heeft en Matthew daardoor automatisch minder aandacht van zijn ouders krijgt.

De schok van de val wordt geschreven door Matthew vanuit een dagkliniek in Bristol waarin hij de dagen doorbrengt. Behalve af en toe een therapie zit hij vooral met afgekloven nagels en vingers vol nicotinevlekken achter de typemachine van zijn oma. Zijn verhaal begint met een vervelend incident waarbij Matthew op vakantie in Dorset een meisje observeert dat haar pop begraaft. Het meisje is heel boos als ze merkt dat Nathan haar in de gaten houdt en maakt stennis. Als hij weg rent, komt hij ten val en bezeert zijn knie. Zijn broer Simon draagt hem naar het vakantiehuisje.

Lang blijft de toedracht van de dood van Simon onduidelijk. Daardoor intrigeert het verhaal. Matthew lijdt duidelijk onder zijn dood. Hij gaat niet meer naar school en ziet zijn broer in zijn hallucinaties. Zijn moeder geeft hem thuisonderwijs. Ze is niet de meest evenwichtige vrouw die er is. Ooit wilde ze zelfmoord plegen maar kon de brug niet vinden waar men in Bristol vanaf sprong. Matthew gaat, als hij eenmaal zelfstandig woont en in een verzorgingstehuis werkt, bezig met een speciaal project met atomen, grond en mieren, dat zo uit de hand loopt dat opname in een psychiatrisch ziekenhuis nodig blijkt. Af en toe duikt in het verhaal de slappe pop weer op die het meisje op het vakantiepark begraven heeft.

De toon van het verhaal is kinderlijk, maar dat verandert gedurende het boek. Het is alsof niet meer alleen de jongere lezer aangesproken wordt, maar wellicht raakt de lezer ook gewend aan de schrijfstijl van Matthew. Het boek is geschreven in een verschillende typografie, waaronder ook de typeletter, waarin Matthew zijn verhaal optekent.

Nathan Filer heeft een krachttoer verricht om de belevingwereld van een schizofreen van binnenuit voelbaar te maken. De schokkende gebeurtenissen in het leven van Matthew zorgen voor een verheviging van de gespleten toestand waarin hij verkeert, met akelige hallucinaties tot gevolg: in het verzorgingstehuis ziet hij een oude man aan voor zijn overleden broer. Matthew zegt in het begin van het boek dat hij niet aardig is. Hij heeft wel humor. Zo is het onmogelijk, zegt hij als writer in residence, om in enkele zinnen de toestand van lethargie waarin hij zich bevond, te beschrijven.

Zijn venijn komt mooi tot uiting in hetgeen hij over zijn behandeling schrijft:
‘Ik ben benieuwd of jij me gelooft. Mensen geloven me vaak niet. Er zin heel veel vragen gesteld. Vragen als: Die stem –zijn stem – hoor je die in je hoofd of lijkt hij van buiten te komen, en wat zegt die stem precies, en draagt hij je op om bepaalde dingen te doen of geeft hij alleen commentaar op wat je al aan het doen bent, en heb je ooit iets gedaan wat je van die stem moest doen, en wat voor dingen dan, je zegt dat je moeder pillen slikt, waar zijn die dan voor, zijn er nog meer mensen in je familie KNETTERGEK, en gebruik je verdovende middelen, en hoeveel drink je, en drink je elke week, elke dag, en zit je op dit moment lekker in je vel, op een schaal van 1-10, en als je het nou moest aangeven op een schaal van 1-7400.000.000.000.000.000.000.000.000, en slaap je de laatste tijd wel goed, en hoe zit het met je eetlust, en wat gebeurde er precies die avond op die klif, in je eigen woorden, weet je het nog, kan je het je nog herinneren, heb je nog vragen? Dat soort dingen.’

Vervolgens merkt Matthew op dat het niet uitmaakt wat hij zegt want ze geloven er toch geen woord van. De gehospitaliseerde toestand is om knettergek van te worden. Hij vreest verpleegster Denise die hem injecties geeft omdat men er niet zeker van is dat hij zijn medicatie wel inneemt (en als hij ze wel inneemt niet later weer uitspuugt). Gelukkig biedt schrijven een ontsnapping, net zoals dat zo was voor August Willemsen in een kliniek waar hij afkickte wegens zijn alcoholisme.  

Het enige nadeel van de roman is de rommelige compositie. Het verhaal wordt nogal door elkaar gegooid, waardoor het voor mij niet precies duidelijk was hoe het met de chronologie zat, maar dat kon ook aan mijn eigen nogal onvaste leesritme liggen. Verder is er weinig aan te merken op dit intrigerende boek over een smartelijke gezinsverhouding, van binnen uit beschreven door een schizofrene jongen. Knap gedaan.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen