Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zondag 8 juni 2014

Recensie: De weg naar zee (2013), Elke Geurts



Sterke kritiek op het hedendaagse perfectionisme

We leven in een tijd waarin we niet meer goed zijn zoals we zijn. Op ons werk krijgen we cursussen aangeboden om onze competentie te vergroten, in functioneringsgesprekken wordt steeds gekeken of de aanwezige vaardigheid nog wel aansluit op de te verrichtten taken en in het privéleven staat ook een batterij hulpverleners klaar om ons fysiek dan wel psychisch bij de tijd te houden. Deze behoefte aan verbetering komt niet voort uit een de wens van de burger, maar het is de technologie in dienst van de economische ontwikkeling die ons voortstuwt in een richting waarvan de uitkomst ongewis is. De vraag is of we straks niet een stel aangepaste individuen zijn die keurig de bevelen van de meritocraten zullen opvolgen. Het spookbeeld dat Orwell in Brave new world schetste behoort nog steeds tot de mogelijkheden.

Elke Geurts snijdt dit thema op scherpe en directe wijze aan in De weg naar zee. Daarin maken we kennis met de kapster Tessa die een relatie had met de flegmatieke Australiër Dylan Montgomery en met hem Summer op de wereld zette. Aan het begin van de roman is de relatie al een jaar verbroken. Tessa is met haar jeugdvriendin Gina, die net als zij veertig jaar oud is, en hun zeven jaar oude dochters voor een midweek naar een huisje in het duingebied tussen Bergen en Schoorl.

Het levensgemak van Gina met haar dochter Milly (ofwel Milja) staat scherp tegenover de moeite die Tessa heeft met de opvoeding van Summer.
‘Ze (Gina, rs) had Summer nog net niet uitgelegd dat Milja een nieuwetijdskind was, anders was Tessa gaan gillen. Nieuwe tijdskinderen waren betere mensen, volgens Gina. Ze waren sensitiever, intelligenter en socialer dan de huidige mens. Een stap verder in de evolutie.’
Het negatieve zelfbeeld van Tessa is er door haar vader vanaf de vroege jeugd ingepompt en de reacties van de buitenwereld - haar eigen ouders voorop - op haar dochter met het downsyndroom verergeren haar onvrede.

In een sterke behoefte aan perfectie probeert ze de onvolkomenheden te lijf te gaan. Dat begint met een fysiotherapeut die de loop van Summer moet verbeteren en gaat verder met operaties zoals het verkorten van de tong en het reconstrueren van de oogleden. Summer zelf echoot de behoefte van de moeder op hartverscheurende wijze na: ‘Ik wil zo graag gewoon zijn, mama. Mag ik ook gewoon worden?’

Op weg naar zee tijdens een snikhete dag krijgen we de hele ontwikkeling van Summer mee, die net de dag daarvoor geëindigd is in een totale omslag naar aanleiding van het verlangen om een hippie te zijn. Van de weerstuit hoeft Summer zich niet meer aan te passen en mag ze zijn wie ze is. Terwijl Gina en Milly bij het huisje zijn gebleven om daar te chillen, duwt Tessa de bolderkar voort over de zandpaden met Summer erin. De dochter omklemt de opblaashaai die ze van Milly als een mascotte heeft meegekregen.

Overtuigend zet Geurts de tegenstelling tussen de loodzware weg naar het verkwikkende doel neer. ‘Haar hoofd kookt. Ze heeft niet geslapen vannacht. Ze heeft hoogstens drie uur met haar ogen dicht gelegen. Daar rust je ook van uit. Toen was Summer weer boven op haar gesprongen, hadden ze samen weer dezelfde puzzel gemaakt.’
Vooral mooi is de manier waarop ze zonder commentaar de normen en waarden van haar omgeving heeft verinnerlijkt.

Spanning wordt toegevoegd door de pyromaan die in het gebied actief is. Fraai is de hallucinerende sfeer waarin Michael Jackson zich bij hen voegt. Minder sterk is helaas het einde waarin Tessa haar dochter onder de paraplu van Jackson achterlaat, op zoek gaat naar water en bij een opvang terecht komt waar Gina en haar dochter al aanwezig zijn. Het is na alle hobbels niet zo goed invoelbaar dat Tessa zomaar haar dochter in de steek laat. De absurde kant van de roman wordt al verbeeld in het omslag van Edward Hopper, die de eenzaamheid van de moderne mens als onderwerp van zijn schilderkunst maakte. Geurts geeft aan zijn pennenstreken met rake woorden een nadere invulling.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen