Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



zaterdag 21 juni 2014

Frank Martinus Arion: de man, de vrouw, de poëzie (2014), documentaire van Cindy Kerseborn



Een schrijver op de bres voor eigenstandigheid

De Surinaams Nederlandse documentairemaakster Cindy Kerseborn interviewt Frank Martinus Arion (1936) in Scheveningen, wellicht ook door zijn sterke band met de zee, hoewel hij ook heeft gedicht: ‘In Holland ga ik dood, want Holland ligt te ver van zee.’ Achter zijn rug is de pier zichtbaar, voor hem staat een glas whisky. Arion vertelt over zijn leven. Zijn moeder verongelukte toen hij vier jaar oud was. Dat staat hem nogal altijd bij. Hij wil een boek over haar maken. Hij ziet zichzelf als een paard. Het is van belang zijn vier benen in harmonie te krijgen.

Op Curacao spreekt Kerseborn in hun woonhuis met Trudi, de echtgenote van Arion, over haar man, die op school goed kon leren en verschillende klassen oversloeg. Zijn stiefmoeder was een lezer. Arion ging in Leiden Nederlands studeren omdat hij geen beurs kreeg voor scheikunde. Zelf kwam Trudi op haar elfde vanuit Suriname naar Nederland. Ze had geleerd dat huidskleur niet belangrijk was. Vanuit haar kostschool schreef ze aan haar ouders dat ze niets wilde horen over de inferioriteit van de zwarte man. Ze studeerde antropologie en ontmoette Arion tijdens een congres in Leiden in 1961. Ze was daar op zoek naar een man. Ze gingen tien jaar later samenwonen. Ze zegt dat ze met hem never a dull moment beleeft maar dat ze stevig in haar schoenen moet staan.

Kerseborn spreekt met haar ook over de taalkwestie. Het gaat daarbij om niets minder dan identiteit. Het Papiaments was een taal van de locale bevolking, terwijl in het onderwijs Nederlands werd onderwezen. Arion vindt de erkenning van de eigen moedertaal belangrijk. Op de Antillen ontbreekt het volgens hem echter aan moed, ook op linguïstisch gebied. Een vertaalster zegt dat de problemen van Arion, zoals uit zijn gedichten blijkt, op het gebied van de aanpassing liggen, zowel in Nederland als op de Antillen. Hij heeft daarmee zowel kritiek op Nederland als op zijn eigen mensen. Ze illustreert dit aan de hand van een gedicht over een visser, dat niet gaat over zijn of niet zijn, maar over zijn of anders zijn.   

Er zijn opnames van een gesprek tussen Antillianen in een Nederlands café uit verschillende beroepsgroepen over het machisme en de verheerlijking van de vrouw, waaruit naar voren komt dat de verhoudingen tussen de seksen nogal gecompliceerd liggen. In ieder geval wordt op de Antillen, gezien het gezegde ‘Breed voor mij, smal voor jou’, met twee maten gemeten voor mannen voor vrouwen. Daarbij komt ook nog de kwestie van de seksbelustheid van de neger. Die komt tot uiting in het gezegde: ‘Een trouwe neger is een lelijke neger.’ Volgens Arion zelf weet de Antilliaan niets van seks en zoekt men slechts de moederborst. Op allerlei gebied komt Arion op voor eigenstandigheid.

In de documentaire wisselen de vraaggesprekken zich af met archiefbeelden, gesproken gedichten en prozafragmenten, onder andere uit Dubbelspel, het romandebuut van Arion uit 1973, dat in 2006 in het kader van de actie Nederland Leest voor leden van de bibliotheek gratis werd verspreid. 

Arion ziet tenslotte af van een boek over zijn moeder omdat zij de feiten niet meer kan verifiëren. Het wordt een boek over hemzelf, want hij is de geschiedenis van zijn moeder. Hij toont de versleten omslag van het boek Ursula dat zijn moeder ooit schreef en dat zijn vader hem gaf ter nagedachtenis aan zijn moeder. Kerseborn mag het bekijken maar niet inzien. Arion bewaart het op een geheime plek, zegt Trudi. Het is zijn tastbare band met zijn moeder. ‘Het is teveel,’ zegt Arion als hij weer aanschuift aan tafel.

Hier de Facebook pagina Hommage Frank Martinus Arion. De documentaire, Yu di Kòrsou in het Papiaments, vormde de afsluiting van het project.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen