Welcome, reader! According to Antony Hegarty in this second decade of the new century our future is determined. What will it be? Stays all the same and do we sink away in the mud or is something new coming up? In this blog I try to follow new cultural developments.

Welkom, lezer! Volgens Antony Hegarty leven we in bijzondere tijden. In dit tweede decennium van de eenentwintigste eeuw worden de lijnen uitgezet naar de toekomst. Wat wordt het? Blijft alles zoals het is en zakken we langzaam weg in het moeras van zelfgenoegzaamheid of gloort er ergens iets nieuws aan de horizon? In dit blog volg ik de ontwikkelingen op de voet. Als u op de hoogte wilt blijven, kunt u zich ook aanmelden als volger. Schrijven is een avontuur en bloggen is dat zeker. Met vriendelijke groet, Rein Swart.

Laat ik zeggen dat literaire kritiek voor mij geen kritiek is, zolang zij geen kritiek is op het leven zelf. Rudy Cornets de Groot.

Do not go gentle into that good night, Old age should burn and rage at close of day; Rage, rage against the dying of the light. Dylan Thomas.

Het is juist de roman die laat zien dat het leven geen roman is. Bas Heijne.

In het begin was het Woord, het Woord was bij God en het Woord was God. Johannes.



dinsdag 26 augustus 2014

De mogelijke winnares van de Academica Literatuurprijs 2014



Uiteindelijke keuze een kwestie van smaak

De vakjury van de Academica literatuurprijs zoals de van oorsprong Dordtse Debuutprijs tegenwoordig deftig genoemd wordt, heeft uit de longlist tenslotte drie genomineerden geselecteerd. Dat zijn dit jaar boeken van drie vrouwen:

De kermis van Gravezuid (2012) van Hannah van Wieringen
Pels (2013) van Naomi Rebekka Boekwijt
Zeven pogingen om een geliefde te wekken (2013) van Ineke Riem

Uit deze andermaal kleine selectie moet straks een winnares rollen. Het is zeer de vraag wie dat wordt, want de boeken verschillen in kwalitatief opzicht niet veel van elkaar. Alle drie de boeken zijn goed geschreven en hebben een eigen sfeer. De kermis van Gravezuid bevat frisse en gevoelige sfeertekeningen van een Noord-Hollands dorp, Pels speelt zich vooral in de boerensfeer in Europa af en Zeven pogingen om een geliefde te wekken gaat in op een nare gebeurtenis i een Zeeuws dorp dat op het eiland Voorne – Putten ligt. Het lijkt een kwestie van smaak wie uiteindelijk de meeste punten van de lezers in de wacht sleept. Ik zag op Facebook al berichten langs komen om op een bepaald boek te stemmen dus wat dat betreft zou het wenselijk zijn als de organisatie alleen stemmen zou meetellen van lezers die alle drie debuten gelezen hebben.

Alleen Zeven pogingen om een geliefde te wekken heeft een vrouwelijke hoofdpersoon. Ze heet Lioba Hoogenboom en voelt zich niet erg op haar gemak in het dorp. Ze voelt zich duidelijk anders dan de anderen, haar vriendje Ramses is voor langere tijd weg en als ze een afwijzing krijgt van een kunstzinnige opleiding die ze wil gaan doen raakt ze haar koers kwijt. Haar stem blijft in het boek lang afwezig omdat ze aan de oever van het meer in coma raakt. Dorpsgenoten nemen de vertelling over en bedenken allemaal hun eigen manier om haar bij te brengen. In De kermis van Gravezuid komen dorpse personages van jong tot oud aan het woord. Pels gaat het over lieden met een agrarische achtergrond die moeite hebben om zich aan te passen aan de moderne tijd. Het zijn niet - wat men zou verwachten - ouderen, maar juist jonge mensen, die onzeker zijn.

De kermis van Gravezuid is nogal populair van opzet met mooie, originele beelden, Zeven pogingen om een geliefde te wekken is nogal gecompliceerd en beschouwelijk en Pels is het meest verrassemd en vernieuwend. Een belangrijk verschil tussen de nominaties is dat Hannah van Wieringen en Rebekka Boekwijt een verhalenbundel inleverden en dat Ineke Riem met een roman kwam. Het laatste vraagt om meer verbinding tussen de verschillende lijnen en is dus een grotere opgave, al is ook de roman van Ineke Riem wat los van karakter doordat in de opeenvolgende hoofdstukken verschillende dorpelingen aan het woord komen die hun eigen werkwijze hebben om Lioba tot leven te wekken.

Wat betreft de taal kan De kermis van Gravezuid vlot en eigenzinnig genoemd worden. Van Wieringen schrijft zonder omhaal, rechttoe recht aan en ongedwongen. Zeven pogingen om een geliefde te wekken is daarmee vergeleken nogal conventioneel. Over Pels schreef ik in mijn recensie: Het is vooral de taal die in deze nogal plotloze verhalen overtuigt, die dit afscheid nemen van het vertrouwde en dit vergeefs zoeken naar een alternatief op veelzeggende manier begeleid.
.
Thematisch gaat het in alle drie gevallen om kwetsbaarheid. Pels is het meest opzienbarend omdat hierin het verdwijnen van de oude boeren traditie op een persoonlijke manier aan de orde wordt gesteld. Men moet terugkeren naar het verleden om het de rug toe te kunnen keren, afscheid nemen van een wereld die voorbij is om de onzekere toekomst binnen te gaan. Het ontheemde jonge vrouw uit het verhaal Driest zegt daarover het volgende:
‘Ik hoefde geen huis. Ik hoefde niet te wonen zoals de mensen dat deden in de stad. Liever een nest om me heen vlechten tussen het riet, met de wereld als tuin en vogels als buren. In de stad wilden ze dat ik me bij hen voegde, dat ik mijn cellen in de voegen van de straten en gebouwen zou smeren.’
Dat is van een ander niveau dan het opwekken van een dorpsmeisje uit haar slaap, al ontbreekt daarbij de humor niet en zijn de karakters van de dorpsbewoners bijzonder, zoals de dokter die graag tantra beoefent maar geen vrouw kan vinden op wie hij zijn erotische kunsten kan toepassen. In De kermis van Gravezuid draait vooral om persoonlijke relaties. De verschillende gevoelens die daarbij een rol spelen zijn afwisselender dan die voorkomen in Pels. Een van de mooiste verhalen, Een paardendood, gaat over Geesje, de vrouw van kroegbaas Janus, die in verwarring is over de plotselinge zachtheid van haar anders zo kribbige man bij het opstaan. Ze mijmert, met het kleinste baboesjka-poppetje in haar zak, bij het aanrecht en weet zich niet zo goed raad met de plotselinge aardigheid van Janus. ‘Ze wist niet wat erger was, de herinnering aan een zachtere tijd, die onverbiddelijk zijn intrede deed bij zijn zachtere woorden, of haar wantrouwen ten opzichte van die zachtheid.

Als we op de titels afgaan is Pels het meest mysterieus en inhoudelijk het meest verrassend, maar of iedereen daarvan gecharmeerd is, is de vraag. Daarom lijkt me de uiteindelijke keuze een kwestie van smaak. Het lezerspubliek van de Academica literatuurprijs enigszins kennende, denk ik dat Hannah van Wieringen met haar eigen stem hoge ogen gaat gooien.





.


Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen